در قرآن ،در یک جا به نماز میت اشاره شده است و آن در سوره توبه است که خداوند پیامبر را از اقامه نماز میت بر منافقین منع کرده است.

وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِّنْهُم مَّاتَ أَبَدًا وَلاَ تَقُمْ عَلَىَ قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُواْ وَهُمْ فَاسِقُونَ ﴿۸۴﴾

فولادوند: و هرگز بر هيچ مرده‏ اى از آنان نماز مگزار و بر سر قبرش نايست چرا كه آنان به خدا و پيامبر او كافر شدند و در حال فسق مردند

مکارم: بر هيچيك از آنها كه بميرد نماز نخوان، و بر كنار قبرش (براي دعا و طلب آمرزش) نايست چرا كه آنها به خدا و رسولش كافر شدند، و در حالي كه فاسق بودند از دنيا رفتند.

کلمات کلیدی:نماز میت مرده قبر دعا منافق

بر مردگان منافق نماز نگذار و براي انها استفغار نكن


در خصوص آيه 84 سوره توبه كه پيامبر را از نماز خواندن بر اجساد منافقان كه در حالت فسق از دنيا رفتند ،باز ميدارد
در گروه قران پويان سئوالي مطرح شد.

بخشي از نظر تفسير الميزان در خصوص اين ايه را ذكر ميكنيم:

"اين آيه نهى مى كند رسول خدا (صلى الله عليه و آله ) را از اينكه نماز ميت بخواند بر كسى كه منافق بوده، و از اينكه كنار قبر منافقى بايستد، و اين نهى را تعليل كرده است به اينكه چون كفر ورزيدند و فاسق شدند و بر همين فسق خود مردند، و اين تعليل تنها در اين آيه نيامده، بلكه در هر جا كه گفتگو از لغويت استغفار به ميان آمده همين تعليل ذكر شده است، مانند آيه (80) از همين سوره، و آيه ششم از سوره منافقين كه مى فرمايد: (سواء عليهم استغفرت لهم ام لم تستغفر لهم لن يغفر الله لهم ان الله لا يهدى القوم الفاسقين).

و از همه اين موارد كه ذكر شد برمى آيد كسى كه بخاطر احاطه و استيلاى كفر در دلش فاقد ايمان به خدا گشته ديگر راهى به سوى نجات ندارد، و نيز برمى آيد كه استغفار جهت منافقين و همچنين نماز خواندن بر جنازه هاى ايشان و ايستادن كنار قبور ايشان و طلب مغفرت كردن، لغو و بى نتيجه است.

و در اين آيه اشاره است به اينكه رسول خدا (صلى الله عليه و آله ) بر جنازه مؤمنين نماز مى خوانده و در كنار قبور ايشان مى ايستاده و طلب مغفرت و دعا مى كرده است.

در تمامى اين آياتى كه متعرض استغفار براى منافقان و نماز خواندن بر جنازه آنان شده، از قبيل آيه (استغفر لهم او لا تستغفر لهم ) و آيه (سواء عليهم استغفرت لهم ام لم تستغفر لهم ) و آيه (و لا تصل على احد منهم مات ابدا) در همه، نهى از استغفار و لغويت آن را تعليل كرده به اينكه : چون ايشان كافر و فاسقند، حتى در آيه (ما كان للنبى و الذين آمنوا ان يستغفروا للمشركين و لو كانوا اولى قربى من بعد ما تبين لهم انهم اصحاب الجحيم ) از همين سوره هم كه نهى مى كند از استغفار براى مشركين، نهى را تعليل مى كند به اينكه چون آنها كافرند، و در آتش مخلد و جاودانه اند، و با اينحال ديگر معنا ندارد كه استغفار براى منافقين كافر و نماز خواندن بر جنازه آنان جايز باشد".

حرام بودن نماز ميت بر منافقان :تفسير آيه 84 سوره توبه آيا بر هر منافقي نبايد نماز ميت خواند؟

آيه 84 ـ "اين آيه حتى نماز ميت را بر جنازه منافقان پس از مرگشان حرام دانسته، كه هر كس نفاقش براى رسول الله(صلى الله عليه وآله) ـ يا و هر مسلمانى ـ آشكار باشد، هرگز بر مرده اش نبايد نماز بگذارند.

اولا طبق "و لا تصل على احد منهم" كه نهى از نماز خواندن بر آنان است، و ثانياً اين كه از اركان نماز ميت استغفار بر اى اوست، و چنان كه استغفار براى منافق در حال زنده بودنش حرام است، به طريق اولى پس از مرگش نيز حرام است.

و اصولا منافق در منطق قرآن تنها كسى است كه در باطن كفر مىورزد ولى تظاهر به اسلام دارد، مخصوصاً آن متظاهرى كه با نمايش اسلامى اش بر ضد اسلام و مسلمين فعاليت دارد، روى اين اصل غير اين مورد منافق ـ رسمى ـ نيست، گرچه از نظر اصل لغت نفاِق يعنى اختلاف و جدايى است كه حتى اگر مؤمنى از نظر عقيدتى و قلبى در مرتبه كاملى از ايمان باشد ولى ظاهر گفتار و كردارش نمود بيشترى داشته باشد، از نظر لغت منافق است، ولكن اصطلاح نفاق در قرآن هرگز شامل او نمى شود; بلكه "وَالَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌ" (49:8) است، كه شامل هر مؤمنى كه ايمانش كامل نيست مى شود كه در قلبش بيمارى از نظر ايمان وجود دارد.

تشخيص كفر باطنى هم در صورت يقيين و احراز آن است، كه مثلا اعمال و عقايدى را احياناً به طور پنهانى ابراز داشته كه دليل بر كفر است، و شما آنها را شخصاً يا به شهادت قاطعانه بدانيد، ولى در ظاهر بَسا كه بيشتر از مسلمانان ديگر تظاهر به اسلام مى كند. در اين گونه موارد نفاق ثابت است."

تفسیر فرقان

🌱مجاز بودن #دعا و #نماز بر سر #قبر اموات

🔸وَ لاٰ تُصَلِّ عَلىٰ أَحَدٍ مِنْهُمْ مٰاتَ أَبَداً وَ لاٰ تَقُمْ عَلىٰ قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللّٰهِ وَ رَسُولِهِ وَ مٰاتُوا وَ هُمْ فٰاسِقُونَ‌ "84 توبه
و بر مرده‌ى هيچ‌يك از منافقان نماز مگزار و (براى دعا و استغفار) بر قبرش نايست، چون آنان به خدا و پيامبرش كافر شدند و از دنيا رفتند در حالى كه فاسق بودند.

🔰و در اين آيه اشاره است به اينكه رسول خدا (ص) بر جنازه مؤمنين نماز مى‌خوانده و در كنار قبور ايشان مى‌ايستاده و طلب مغفرت و دعا مى‌كرده است.
📚تفسیر المیزان

🔰عادت پيامبر ص بر اين بود كه هرگاه يكى از اصحابش وفات مى‌كرد، بر جنازه‌اش نماز مى‌خواند و روى قبر او مى‌ايستاد و طلب آمرزش مى‌كرد و به كسانى كه در آنجا حضور داشتند مى‌فرمود: براى برادرتان آمرزش بخواهيد و از خدا بخواهيد او را ثابت و استوار نگهدارد؛ زيرا او هم‌اكنون مورد بازجويى قرار مى‌گيرد. پس از نزول اين آيه، پيامبر ص از نماز گزاردن بر منافقان خوددارى مى‌كرد؛

🖌طبرسى در مجمع البيان مى‌گويد: «اين آيه نشان مى‌دهد كه ايستادن بر #قبر به منظور دعا كردن، عبادتى است مشروع».
فقهاى مسلمانان بر اين امر وحدت نظر دارند كه دعا براى مردگان همانند زندگان شرعا جايز است، بلكه مردگان نيازمندترند. البته، مشروط بر اينكه ما زنده شدن دوباره و بازپرسى و مجازات در قيامت را باور داشته باشيم و تفاوت نمى‌كند كه دعا بر سر قبرها باشد و يا جاى ديگر.

همچنين تمام فقها اجماع دارند كه #زيارت_قبرها جايز است، به استثناى پيشوايان وهابيت كه آن را حرام مى‌دانند.
⬅️اهل سنّت در سه كتاب از صحاح خود، رواياتى را نقل كرده‌اند كه آشكارا بر روا بودن زيارت قبرها دلالت دارند. مسلم در صحيح خود، بخش دوم از جزء اول، باب رخصت خواستن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از پروردگارش براى زيارت قبر مادرش، مى‌گويد: «پيامبر صلّى اللّه عليه و آله #قبر مادرش را زيارت كرد و گفت: من از پروردگارم اجازه خواستم كه قبر مادرم را زيارت كنم و او هم به من اجازه داد. بنابراين، قبرها را زيارت كنيد كه شما را به ياد مرگ مى‌اندازند».

🌱ابن حجر عسقلانى در جلد 3 از كتاب فتح البارى در شرح بخارى، باب زيارت قبرها مى‌گويد: «مسلم از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نقل كرده است كه فرمود: «من قبلا شما را از زيارت قبرها نهى مى‌كردم امّا اينك آنها را زيارت كنيد».

🌱ابو داود و نسائى از اصحاب صحاح، افزوده‌اند: #زيارت_قبور، ياد آخرت است. حاكم در حديثى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مى‌گويد: «زيارت قبرها موجب رقّت قلب مى‌شود و اشك چشم را جارى مى‌سازد. پس سخن زشت مگوييد و نيز [زيارت قبرها] از علاقۀ انسان به دنيا مى‌كاهد».

📚تفسیر کاشف