قران پویان

تفسير و‌ تدبر قرآن انلاين-تالارگفتگوي قرآن پویان

تفسير قرآن كريم:فهم آيات و تدبر در سوره های قرآن

تفسير و تدبر در سوره هاي مدني

تدبر در سوره محمد: احكام جنگ و صلح در قران -اسيران جنگي-نکوهش از عدم اطاعت مسلمانان از حکم جهاد

برای ارسال پاسخ وارد شوید

تدبر در سوره محمد: احكام جنگ و صلح در قران -اسيران جنگي-نکوهش از عدم اطاعت مسلمانان از حکم جهاد - درس سوره محمد (قتال)،برداشت هاي غلط از آيه 4 سوره محمد

farhang		1 ارسال شده : about 10 Years ago اشتراک گذاری
رتبه: Advanced Member گروه ها: Administrators , member تاریخ عضویت: 1390-2-31 17:53:20 ارسالها: 1256 تشکرها: 1 بار 50 تشکر دریافتی در 28 ارسال		تفسير سوره محمد- درس سوره محمد چيست؟-جنگ وصلح در قران-اسيران جنگي- جنگ بدر-جنگ با كفار سوره محمد به نام خدا. این سوره از نخستین سوره های مدنی است که ضمن تقسیم بندی حق وباطل بین مسلمانان و مشرکین مکه، آنها را برای جهاد آماده میکند .هم چنین به وجود مرددین و منافقین در میان مسلمانان هم اشاره کرده است. آیات 1-3: کافرینی که صد عن سبیل اله می کنند و مانع اعمال عبادی مسلمانان یا مانع گسترش پیام حق می شوند(و در مکه مسلمانان را ازار و اذیت زیادی کردند و پس از هجرت نیز اموالشان را مصادره کردند) ،اعمالشان تباه است زیرا که از افکار و نیات باطلی تبعیت میکنند. در مقابل،کسانی که ایمان اورده و عمل صالح دارند و برانچه برمحمدص نازل شده ایمان دارند،خدا گناهانشان را می پوشاند و حال آنها را اصلاح میکند چرا که از حق تبعیت میکنند. با این مقدمه ،خداوند جبهه حق و باطل را از هم تفکیک می کند تا مسلمانان را برای آیات بعدی که به روش مقابله و جهاد در برابرمشرکین می پردازد،آماده نماید. آیات 4-7:این فراز حاوی چند نکته مهم است: 1-نخست به لزوم شدت عمل در صحنه جهاد و رویارویی احتمالی مسلمانان با مشرکین اشاره میکند و میفرماید هر گاه در صحنه جنگ با انها مقابل شدید،گردنهایشان رابزنید(مراد از اینکه بکشید و مهلتشان ندهید) تا اینکه آنها را از پا در آورید. این قسمت از آیه از عبارات مشهوری است که در برخی ها در توجیه خشونت اسلام و قران استفاده میکنند و حال انکه به مقدمه سوره که مشرکین قبلا با ازار و اذیت خود باعث خروج مسلمانها از شهر شان شده بودند و نیز اینکه عبارت گردن زدن هم به صحنه جنگ اختصاص دارد ،توجه نمی کنند. 2-سپس اسیران را محکم ببندید تا سنگینی جنگ فرو نهد و جنگ کاملا خاتمه یابد.آنگاه یا با فدیه یا بدون فدیه ازادشان کنید. در این قسمت ،مسلمانان را از اینکه در حین جنگ و قبل از غلبه بر انها به فکر اسیر و غرامت گرفتن باشند بازداشته است.(فشدوالوثاق ،بعد از اثحنتموهم آمده است) بنابر نقل،این سوره نهمین سوره مدنی و پس از سوره انفال نازل شده است.اما باعتقاد نگارنده،این سوره ،اولین سوره مدنی و پیش از جنگ بدر نازل شده تا مسلمانان را برای جهاد اماده نموده و این نکته را در باب اسیر گرفتن نیز تعلیم دهد.اما در سوره انفال به نقض این نکته توسط مسلمانان در جنگ بدر گوشزد میکند. 3-اگر خدا میخواست ،میتوانست خودش انتقام بگیرد اما باین وسیله میخواهد شما را آزمایش کند.در واقع هدف از جنگ و گرفتن بهانه از بهانه جویان را مطرح میکند. 4-سپس به فضیلت مرگ در راه خدا اشاره می کند.کسانی که در راه خدا کشته شوند اعمالشان ضایع نمی شود بلکه خدا ایشان را (به سعادت)رهنمون نموده و حالشان را اصلاح میکند و به بهشتی که معرفی کرده داخلشان میکند. 5-در نهایت،قاعده و سنت الهی در همه صحنه ها از جمله جهاد را هم به آنها تعلیم میدهد که اگر شما خدا را یاری کنید،او هم شما را یاری میکند. (سه مورد اخر را قبلا هم در داستان جنگ احد بطور مفصل مطالعه نمودیم) همانطور که میبیند این چند آیه یک دستورالعمل کامل جنگی را برای کسانی که به زودی صحنه جنگی در پیش رو دارند،ابلاغ کرده است. شناساندن دشمن،علت جنگ،جزییات جنگ(شدت عمل تا غلبه و سپس اسیر گرفتن)،سرنوشت کشته شوندگان در این راه،سرنوشت افراد دشمن و نهایتا امدادها و نصرتها. کلمات کلیدی:محمد قتال جنگ اسیر جهاد منافق مردد کافر
آی پی: 46.224.124.154		پیغام شخصی پست الکترونیک گزارش توهین و سوء استفاده
پروفايل كاربر نمايش تمام ارسالهاي كاربر نمایش قدردانی ها ویرایش مخفي كردن ارسالهاي كاربر اضافه کردن به عنوان دوست

farhang		2 ارسال شده : about 10 Years ago اشتراک گذاری
رتبه: Advanced Member گروه ها: Administrators , member تاریخ عضویت: 1390-2-31 17:53:20 ارسالها: 1256 تشکرها: 1 بار 50 تشکر دریافتی در 28 ارسال		آیات 8-14: این ایات نیز هم چنان به مقایسه اخروی و دنیوی کافران ومسلمانان ادامه میدهد: پس از بیان وضعیت مطلوب کشته شدگان در راه خدا(اصلاح حال انها،غفران گناهانشان و ورود به بهشت)،در آیات قبل، مجددا به وضعیت کافران اشاره میکند که آنها بخاطر کراهت داشتن از انچه خدانازل کرده و تبعیت از باطل،اعمالشان حبط و نابوداست. این عبارت در 9 ایه اول سوره ،سه بار تکرار شده و هرگونه احتمال نجات کافرین فوق را در اخرت را نفی میکند. در ایات 10و 13 نیز توجه آنها را به تاریخ و عبرت از سرنوشت اقوام قبلی که بعضا قویتر و متمکن تر از قریش هم بودند،توجه میدهد که حداوند آنها را با عذابهای مختلف دنیوی ،نابود کرد . در ایه 11 علت این غلبه موحدان بر معاندان و کافران را توضیح میدهد : خداوند یار ویاور و سرپرست اهل ایمان است اما کافران و بت پرستان به چیزهایی اعتقاد دارند که حتی خودشان را نمی توانند نجات دهند چه رسد پیروان خود را. آیه 12 به مقایسه تمتع و بهره مندی نامحدود اهل ایمان وعمل در بهشت با تمتع قلیل کافران در دنیا می پردازد و جایگاه آنها در اخرت را نیز آتش معرفی میکند. آیه 14 مجددا به وضعیت دنیوی رفتار وعقاید آنها که موجب اختلاف سرنوشت انها میشود اشاره کرده است: مسلمانان که با حجت و بینه ودلیل روشن رفتار میکنند با کافرینی که بر اساس خرافات و اداب و رسوم تقلیدی وتبعیت از هوا وهوس خود رفتار میکنند،یکسان نیستند.و این همان دلیل بطلان رفتار وعقیده آنها و حبط اعمالشان است. آیه 15:به مقایسه سرنوشت اخروی مومنان وکافران میپردازد:مومنان در بهشتی موعود خواهند بود که از همه میوه ها و هر آنچه که انسان اشتهادارد،بهره مند است بعلاوه مغفرت و رضایت پرودگار.اما کافران در اتشی سخت و هولناک هستند.آیا این دو با هم برابرند؟
آی پی: 46.224.168.139		پیغام شخصی پست الکترونیک گزارش توهین و سوء استفاده
پروفايل كاربر نمايش تمام ارسالهاي كاربر نمایش قدردانی ها ویرایش مخفي كردن ارسالهاي كاربر اضافه کردن به عنوان دوست

farhang		3 ارسال شده : about 10 Years ago اشتراک گذاری
رتبه: Advanced Member گروه ها: Administrators , member تاریخ عضویت: 1390-2-31 17:53:20 ارسالها: 1256 تشکرها: 1 بار 50 تشکر دریافتی در 28 ارسال		از ابتدای سوره تا آیه 15 به تناوب،به عقاید و رفتار و سرنوشت مسلمانان و کافران اشاره و انها را باهم مقایسه کرد. از آیه 16 به بعد خداوند توصیف منافقان و مرددان و بیماردلان را بیان می کند: اینها به صحبتهای پیامبر ظاهرا گوش میدهند اما پس از خروج ،ان سخنان را مسخره و تحقیر می کنند.اینها از هوی و هوس خود پیروی میکنند و راه هدایت را برقلب خودبسته اند. اما کسانی که در مسیر هدایت گام بر میدارند ،خداوند مرتبا بر توفیق و هدایت انها می افزاید. بدانند که ایمان در لحظه عذاب و قیامت که ناگهان بر آنها وارد میشود(و دور نیست)فایده ای ندارد.پس ار هم اکنون به فکر باشید. ای پیامبر همچنان مطمئن باش که معبود وقدرتی جز خدا نیست.سررشته امور دنیا و اخرت به دست اوست. و او بر همه تلاشها و سکون های شما احاطه دارد .برای ذنب خود و مسلمانان استغفار کن جهت مطالعه نظرات مختلف راجع به ذنب پیامبر به لینک زیر مراجعه کنید [url=http://quranpuyan.com/yaf_postst477_dr-yh-2swrh-ftH--mnZwr-z-dhnb-pymbr-chyst.aspx][u]ذنب پیامبر[/u] [/url] آیه 20به یکی دیگر از نشانه های بیماردلان و مرددان اشاره میکند:مسلمانان برای جنگ و انتقام گرفتن از مشرکان مکه منتظر نزول سوره و ایه صریحی در جواز جهاد وقتال بودند.خدا میفرماید اگر همچین سوره ای نازل شود،افراد مردد و فاقد ایمان باطنی ، از ترس جنگ،مانند افراد محتضر میشوند.
آی پی: 46.224.156.182		پیغام شخصی پست الکترونیک گزارش توهین و سوء استفاده
پروفايل كاربر نمايش تمام ارسالهاي كاربر نمایش قدردانی ها ویرایش مخفي كردن ارسالهاي كاربر اضافه کردن به عنوان دوست

farhang		4 ارسال شده : about 10 Years ago اشتراک گذاری
رتبه: Advanced Member گروه ها: Administrators , member تاریخ عضویت: 1390-2-31 17:53:20 ارسالها: 1256 تشکرها: 1 بار 50 تشکر دریافتی در 28 ارسال		آیه 20و21به یکی دیگر از نشانه های بیماردلان و مرددان اشاره میکند:مسلمانان برای جنگ و انتقام گرفتن از مشرکان مکه منتظر نزول سوره و ایه صریحی در جواز جهاد وقتال بودند.خدا میفرماید اگر همچین سوره ای نازل شود،افراد مردد و فاقد ایمان باطنی ، از ترس جنگ،مانند افراد محتضر میشوند.در حالیکه اگر صداقت داشتند ،از فرمان جهاد اطاعت کرده و سخنی نیکو می گفتند که برایشان بهتر بود. در آیه 22به منافقان و مرددان هشدار میدهد که روگردانی شما از پیامبر،به فساد کردن شما در زمین و بریدن از حانواده و خویشاوندان تان منجر میشود. این بیماردلی و تردید بخاطر آن است که چشم ها و گوشهای خود را بر حقایق بسته و دلهای خود را بر پذیرش حقیت قفل زده اند لذا نمی توانند در قران وکلام وحی تدبر کرده و از رحمت خدا دور شده اند. آیات 24و25 به آن دسته از مرددان ومنافقینی که بین کفر واسلام در تذبذب هستند،هشدار میدهد که بازگشت به باطل پس از انکه حقیقت برایتان روشن شد،امری است شیطانی که بخاطر منافع و پروراندن و زینت دادن آرزوها و امیال دنیوی در شما رخ میدهد. این نفوذ شیطان در شما و ارتداد متعاقب آن،از آنجا تشدید شد که شما در برخی امور (از جمله مقابله با اسلام یا تضعیف پیامبر ومسلمانان )از کافران که از قران و کلام خدا نفرت داشتند،اطاعت کردید. در حالیکه خدا از همه کارهای پنهانی شما آگاه است.
آی پی: 46.224.126.204		پیغام شخصی پست الکترونیک گزارش توهین و سوء استفاده
پروفايل كاربر نمايش تمام ارسالهاي كاربر نمایش قدردانی ها ویرایش مخفي كردن ارسالهاي كاربر اضافه کردن به عنوان دوست

farhang		5 ارسال شده : about 10 Years ago اشتراک گذاری
رتبه: Advanced Member گروه ها: Administrators , member تاریخ عضویت: 1390-2-31 17:53:20 ارسالها: 1256 تشکرها: 1 بار 50 تشکر دریافتی در 28 ارسال		در ادامه توصیف منافقان و مرددان مسلمان در آیه 26 به تبعیت و اعلام حمایت و اطاعت منافقان از کافران در برخی زمینه ها اشاره کرده بود.در آیات ابتدای سوره هم به تبعیت کافران از باطل و کراهت داشتن آنها از پیام خدا اشاره شده بود. پس منافقان هم که از کافرین تبعیت میکنند در واقع موجبات خشم و نارضایتی خدا و حبط و نابودی اعمالشان را فراهم میکنند. سپس خدا هشدار میدهد که اینها در هنگام مرگ،جان دادنی سخت خواهند داشت و در قیامت هم کینه ها و بدخواهی های باطنی آنها آشکار خواهد شد. در ادامه خداوند پیامبر را خطاب میکند که تو اینها را نمی شناسی.اگر بخواهی آنها را به چهره به تو نشان میدهیم.اما از لحن گفتار شان هم می توانی آنها رابشناسی. مشابه این مفهوم و عذر آوردن و بهانه تراشی مرددان و منافقان در کلیه جنگها اتفاق افتاده و در اکثر سوره های مدنی و در داستان جنگهای مسلمانان که قرآن آنها را نقل کرده،بیان شده است.که نشان از حضور همیشگی افراد مردد و دورو در جوامع انسانی دارد. سپس خداوند به مسلمانان مجددا اعلام میکند(همانطور که در آیه 4 ذکر شد) فلسفه جنگ وجهاد،آزمایش شماست تا تلاشگران و مجاهدان وصابران از شما را نشان دهد.(این عبارات را قبلا در داستان جنگ احد هم دیدیم) در اینجا توصیف منافقان باتمام میرسد و خداوند مجددا کافران را مورد توجه قرار میدهد که همانا کافرانی که مردم را از راه خدا بازداشتند و با رسول خدا درافتادند(پس از انکه حقیقت برایشان آشکار شد)به خدا ضرری نمی رسانند بلکه با نابود کردن اعمال و کرده های خود،زندگی اخروی خود را خراب میکنند .
آی پی: 46.225.178.66		پیغام شخصی پست الکترونیک گزارش توهین و سوء استفاده
پروفايل كاربر نمايش تمام ارسالهاي كاربر نمایش قدردانی ها ویرایش مخفي كردن ارسالهاي كاربر اضافه کردن به عنوان دوست

farhang		6 ارسال شده : about 10 Years ago اشتراک گذاری
رتبه: Advanced Member گروه ها: Administrators , member تاریخ عضویت: 1390-2-31 17:53:20 ارسالها: 1256 تشکرها: 1 بار 50 تشکر دریافتی در 28 ارسال		در آیه 33خطاب به مسلمانان برمیگردد .و برای نخستین بار(از ابتدای نزول وحی تا زمان نزول این سوره)انها را به اطاعت از خداو رسول فرمان میدهد تا اعمال انها حبط وضایع نشود.همانگونه که در ایه قبل،کفر کافران و جداشدن انها از رسول را مایه حبط اعمال آنها معرفی کرده بود. در ایه 34هشدار میدهد که کافرانی که مردم را از راه خدا بازداشتند اگر در هنگام مرگ(وقتل در جنگ) همچنان بر مسیر کفر باشند،خداوند انها را نمی آمرزد. سپس به مسلمانان همراه پیامبر دلگرمی میدهد که چون شما برترید و بر حقید،نصرت خدا باشما ست،پس سست نشوید وبه کافرانی که باطل هستند،پیشنهاد صلح ندهید و با تمام قوا خود را برای جهاد با انها آماده نمایید.و از بذل مال و جان نهراسید. چرا که زندگی دنیا جز بازیچه و بیهودگی نیست.اما اگر ایمان و تقوا(خود کنترلی)داشته باشد در زندگی دنیا برای خوداجر اخروی فراهم میکنید که وخدا هم بطور کامل پاداش شما را میدهد. (راجع به صلح ،در سوره های مدنی پس از این سوره خداوند میفرماید اگر انها پیشنهاد صلح دادند،بپذیرید .منطق قرآن شروع جنگ نیست .در جهاد دفاعی هم چون طرف مقابل شروع کننده جنگ یا مقدمات آن است،پیشنهاد صلح از طرف مسلمانان ،مفهوم ندارد.اما اگر متخاصم،پیشنهاد صلح داد،با رعایت شرایط،بپذیرید) برای مطالعه ایات مختلف جنگ وصلح در قران کلیک کنید. [url=http://www.quranpuyan.com/yaf_postst539_tfsyr-khlSh-swrh-mHmd--Hkm-jng-w-SlH-dr-qrn--syrn-jngy.aspx][u]شرایط صلح در قران،صلح بارزش تر است یا جنگ؟[/u][/url] نکته دیگری که در ایات انتهایی سوره به ان اشاره شده،تاکید بر امادگی مسلمانها برای انفاق و بذل مال خود در راه خداو ازجمله جهاد میباشد. میفرماید خدا انفاق همه اموالتان را نمی خواهد چراکه در ان صورت به مشقت می افتید و بخل می ورزید اما ای مسلمانها بدانید که خدا شما را به انفاق در راه خدا فراخوانده است.گروهی از شما بخل میورزند که به ضرر خودشان است زیرا خدا عنی و شما فقیر ید.اگر از انفاق و سایر دستورات خدا ورسول سرباز زنید،گروه دیگری را جایگزین شما میکند تا دین خدارا اقامه نمایند. واین هشداری است در تمام زمانها به همه پیروان ادیان الهی
آی پی: 46.225.176.208		پیغام شخصی پست الکترونیک گزارش توهین و سوء استفاده
پروفايل كاربر نمايش تمام ارسالهاي كاربر نمایش قدردانی ها ویرایش مخفي كردن ارسالهاي كاربر اضافه کردن به عنوان دوست

farhang		7 ارسال شده : about 10 Years ago اشتراک گذاری
رتبه: Advanced Member گروه ها: Administrators , member تاریخ عضویت: 1390-2-31 17:53:20 ارسالها: 1256 تشکرها: 1 بار 50 تشکر دریافتی در 28 ارسال		اما درس نهایی سوره محمد چیست؟ ای اهل ایمان.از میان کافرین ،منافقین و مرددین تنها شما برحق هستید.انها اعمالشان تباه است.از خداو پیامبر اطاعت کنید وانفاق کنید در راه خدا و جهاد در این سوره مردم را به سه گروه تقسیم وضمن توصیف رفتار انها،تبعات و سرنوشت انها رابیان کرده است. الف- ویژگیهای کافرین:کفرو و صدو عن سبیل اله،تبعیت از باطل،کراهت از انچه خدا نازل کرده، اخراج رسول،تبعیت از هوا،جداکردن راه خود از رسول الله، تبعات و سرنوشت انها:اضل اعمالهم،احبط اعمالهم،هلاکت،بی یاورند،لن یغفر الله لهم،جایگاهشان آتش است، ب-ویژگیهای مومنین:امنوا وعملوالصالحات،تبعیت از حق،علی بینه من رب، تبعات:چشم پوشی خدا از گناهان،اصلاح کارها،افزایش هدایت،خدا مولایشان است،یوتکم اجورکم، ورود به بهشت ج- مرددین و فی قلوبهم مرض:به کافرین گفتند از شما اطاعت میکنیم،اتبعو مااسخط اله،کرهو رضوانه،ترس از جهاد،پشت کردن به حقیقت تبعات:احبط اعمالهم،لعنهم اله،جان دادن سخت،اصمهم و اعمی ابصارهم ان شاله خداوند ما را از اهل ایمان و عمل صالح قرار دهد و تردید در مسیر حق را از ما دفع نماید.
آی پی: 46.225.176.208		پیغام شخصی پست الکترونیک گزارش توهین و سوء استفاده
پروفايل كاربر نمايش تمام ارسالهاي كاربر نمایش قدردانی ها ویرایش مخفي كردن ارسالهاي كاربر اضافه کردن به عنوان دوست

Sgoodarzi		8 ارسال شده : about 4 Years ago اشتراک گذاری
رتبه: Member گروه ها: member , Moderator تاریخ عضویت: 1399-10-9 16:49:14 ارسالها: 17 تشکرها: 0 بار 0 تشکر دریافتی در 0 ارسال		🍃🌸گزیده تفاسیر برخی ایات سوره محمد (ص) ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ 🌀سیماے سوره محمد (ص) اين سوره مبارکه‌اي که به نام حضرت هست در مدينه نازل شد و با ساير سُوَري که قبلاً بحث مي‌شد که در مکّه نازل ‌شده بودند يک تفاوت اساسي دارد، چون بسياري از احکام فقه و مسئله جهاد در مدينه نازل شد نه در مکّه و تشکيل حکومت اسلامي در مدينه بود نه در مکه؛ لذا سُوَر مدني با سُور مکّي يک تفاوت اساسي دارد. اما در اين سوره مبارکه که به نام حضرت هست، فرمود معيار اين جهان حق و باطل است. در جريان حق مستحضريد که فرمودند اين عالَم، باطل بَر نمي‌دارد، لکن با دست افراد بايد باطل برداشته بشود. يک وقت است انسان اسرائيلي فکر مي‌کند، به موساي کليم(سلام الله عليه) مي‌گويد: ﴿فَاذْهَبْ أَنْتَ وَ رَبُّكَ فَقَاتِلاَ إِنَّا هَا هُنَا قَاعِدُونَ﴾[2] با اين فکر باطل برداشته نمي‌شود اما يک وقت است که مي‌گويند: «نَمُوتُ مَعَك‌»![3] اگر با اين قيام با اين فکر بود که «نَمُوتُ مَعَك‌» و مانند آن بود، يقيناً باطل را بالا مي‌آورد . بناي عالَم بر اين نيست که خدا رايگان افراد را به بهشت ببرد يا خدا رايگان همه کارها را خودش انجام بدهد! در همين سوره مبارکه‌اي که الآن شروع شد مي‌فرمايد: ﴿وَ لَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لاَنتَصَرَ مِنْهُمْ﴾،[4] «إنتصَرَ» يعني «إنتَقَمَ». اگر خدا مي‌خواست از اين باطل‌گراها انتقام مي‌گرفت ﴿وَ لكِن لِيَبْلُوَا بَعْضَكُم بِبَعْضٍ﴾، حرف شما همان حرف بني‌اسرائيل است؛ بني‌اسرائيل به وجود مبارک موساي کليم مي‌گفتند که ما همين جا مي‌نشينيم، تو و خداي خودت مشکل را حلّ کنيد، وقتي مشکل حلّ شد ما مي‌آييم: ﴿فَاذْهَبْ أَنْتَ وَ رَبُّكَ فَقَاتِلاَ إِنَّا هَا هُنَا قَاعِدُونَ﴾، ما اين‌جا مي‌نشينيم! در همين آيه چهاري که در پيش داريم، فرمود اگر خدا بخواهد انتقام مي‌گيرد، اما بنا بر اين نيست که رايگان افراد را به بهشت ببرد، يک تلاش و کوششي هم لازم است! لکن آن‌جا که کار به دست خداست «و لاغير» يعني صحنه بعد از مرگ، آن‌گاه معلوم مي‌شود که ﴿وَ امْتَازُوا الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ﴾، 📚تفسیرتسنیم ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ پیشگفتار سوره محمد (47) نام اين سوره از آية دوم آن برگرفته شده است. از نظر آماري، در حالي كه نام موسي(ع) 136 بار، عيسي مسيح(ع) و مريم(س) [جمعاً] 70 بار، ابراهيم(ع) 69 بار، نوح(ع) 43 بار و... در قرآن آمده، تكرار فقط چهار بار نام محمد(ص) در كتابي كه خود دريافت كنندة آن بوده است، سؤال برانگيز مي‌نمايد! آيا اين نكتة غيرعادي به دليل جامعيّت پيام‌هاي آن براي كلّ بشريّت است يا تدبيري است براي پرهيز دادن پيروان پيامبر از غلّو دربارة شخصيت ايشان [آنچنان كه در مسيحيت رخ داد] و يا عنايت و حكمتي ديگر در كار بوده است؟ اگر نام مبارك آن پيامبر در قرآن كمتر آمده، در عوض به «نبوّت» و «رسالت» او به وفور در كتاب خدا اشاره شده و نقش بي‌نظير آن «نبيّ رحمهٌ للعالمين» بسيار به نگارش آمده است. در اين سوره نام محمّد در ارتباط با سياست و تدبيرِ جامعه، فرماندهي سپاه در برابر دشمنِ حق‌ستيز و امور مردمي مطرح شده و در سه مورد ديگر [آل‌عمران 144، احزاب 40 و فتح 29] نيز جنبه‌هاي بشري [مرگ و حيات، پدر بودن، استواري در برابر دشمن و...] عنوان شده است. سوره «محمّد» در اولين سال هجرت، در آغاز تشكيل جامعة نمونه ايماني در شهر پيامبر [مدينه النّبي] نازل شده و مضامين آن در ارتباط با مبرم‌ترين وظايف مهاجرين و انصار و حساس‌ترين نيازهاي جامعة نوين توحيدي در اين نقطة عطف تاريخي مي‌باشد. جمع قليلي كه به دليل شكنجه و آزار مشركين ناگزير به ترك وطن و مهاجرت مخفيانه به مدينه شده بودند، اينك بايد در برابر انبوه دشمناني كه كمر به نابودي آنان بسته‌اند با تمام وجود دفاع كنند. از اين روي سياق اين سوره «سِبقه» آماده‌سازي براي نبرد دفاعي و قاطعيت و شدّت عمل در برابر متجاوزان دارد. 📚تفسیرآقاے بازرگان ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ آیه 7) 🌀اگر خدا را یاری کنید شما را یاری می‌کند این آیه همچنان ادامه تشویق مؤمنان به مسأله پیکار با دشمنان حق است، می‌فرماید: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید اگر خدا را یاری کنید شما را یاری می‌کند، و گامهایتان را استوار می‌دارد» (یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ یَنْصُرْکُمْ وَ یُثَبِّتْ أَقْدامَکُمْ). تکیه بر مسأله «ایمان» اشاره به این است که یکی از نشانه‌های ایمان راستین پیکار با دشمنان حق است. یاری کردن خدا به معنی یاری کردن آیین او، یاری کردن پیامبر او، و شریعت و تعلیمات اوست. اما ببینیم وعده‌ای را که خداوند در برابر دفاع از آیینش به مجاهدان داده، چیست؟ می‌گوید: «شما را یاری می‌کند» در قلب شما نور ایمان و در روح شما تقوا، در اراده شما قدرت، در فکر شما آرامش می‌افکند. از سوی دیگر فرشتگان را به یاری شما می‌فرستد، حوادث را به نفع شما تغییر مسیر می‌دهد، قلوب مردم را به شما متمایل می‌کند. آری! یاری خدا جسم و جان و درون و برون را احاطه می‌کند. 📚تفسیر نمونه ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ 🌀وصف بهشتى كه متقين بدان وعده داده شده اند (فـيـهـا انـهـار مـن ماء غير آسن ) - يعنى آبى كه با زياد ماندنش بو و طعم خود را از دسـت نـمـى دهـد. (و انـهار من لبن لم يتغير طعمه ) نهرهايى از شير كه مانند شير دنيا طـعـمـش تـغـيـيـر نمى كند. (و انهار من خمر لذه للشاربين ) يعنى نهرهايى از خمر كه براى نوشندگان لذت بخش است. و كلمه (لذه ) يا صفت مشبهه مؤ نث و وصف خمر است و يـا مـصـدرى است كه به وسيله آن، خمر با مبالغه توصيف شده است و يا مضافى از آن در تـقـديـر اسـت، كـه تـقـديـر آن (مـن خـمـر ذات لذه ) مـى بـاشـد. (و انـهـار مـن عـسـل مـصـفـى )، يـعـنـى عسل خالص و بدون موم و لرد و خاشاك و ساير چيزهايى كه در عـسـل دنـيـا هـسـت و آن را فـاسـد و مـعـيـوب مـى كـنـد، (و لهـم فـيـهـا مـن كل الثمرات ) در اين جمله مطلب را عموميت مى دهد. (و مـغفره من ربهم ) - آمرزشى كه تمامى گناهان و بديها را محو مى كند و ديگر عيش آنـهـا بـه هـيـچ كـدورتـى مـكـدر و بـه هيچ نقصى منقص نيست. و در تعبير از خدا به كلمه (ربـهـم ) اشـاره اسـت بـه ايـنـكـه رحـمـت خـدا و راءفت الهيه اش سراپاى آنان را فرا گرفته. (كـمـن هـو خالد فى النار) - در اين جمله يكى از دو طرف قياس حذف شده، تقديرش ايـن اسـت كـه : آيـا كـسـى كـه داخـل چـنـيـن بـهـشـتـى مـى شـود، مثل كسى است كه او جاودانه در آتش است. و نوشيدنى شان آبى است بسيار بسيار داغ كه روده هـايـشـان را تـكـه تـكـه مـى كـنـد و انـدرونـشـان را بـعـد از نـوشيدن مى سوزاند؟ و نـوشـيـدنـشـان هـم بـه كـراهـت و جبر است، همچنان كه فرموده : (و سقوا ماء حميما فقطع امـعـاءهـم ). بعضى از مفسرين گفته اند: جمله (كمن هو خالد...) بيانى است براى جمله قبلى كه مى فرمود: (كمن زين...) ولى اين نظريه درست نيست. 📚تفسیر المیزان ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ 🌀جسمانی بودن لذايذ اوصاف نهرهای بهشتی برخي‌ها فکر مي‌کردند که اين يک تشبيه است و ـ معاذالله ـ بهشت منحصر است در بهشت معنوي! البته اين‌طور نيست! بهشت جسماني هست و وصف بهشت جسماني هم اين است؛ حالا اين اوصافي که براي بهشت جسماني هست، تمثّلاتي از آن مراحل بالاتر باشد، اين يک مطلب ديگري است؛ مثل اينکه اگر کسي علم نصيب او مي‌شود، در عالَم رؤيا خواب مي‌بيند که آب زلال نوشيده يا شير نوشيده است. اگر کسی خواب ديد که شيري سالم نوشيده، حکمت نصيب او مي‌شود، اگر خواب ديد که در آب دارد شنا مي‌کند يا آب شفّافي به او خوراندند يا قدحي آب دادند علم نصيب او مي‌شود، اين تمثّلات عيب ندارد؛ ولي آنچه در خارج است، جسمي است به نام درخت، جسمي است به نام نهر، جسمي است به نام چشمه، اينها در آن جاري است؛ منتها ذات اقدس الهي براي همه اينها خصيصه‌اي ذکر کرد و فقط يک نهر را ممتاز معرفي کرد. 📚تفسیر تسنیم ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ 🌀اثر متفاوت استماع قرآن در كفار مهر بر دل خورده و در مؤمنان هدايت يافته و الذين اهتدوا زادهم هدى و اتيهم تقويهم مقابله اى كه بين اين آيه و آيه قبلى به چشم مى خورد، اين نكته را مى فهماند كه مراد از (اهـتداء) معنايى است مقابل ضلالتى كه طبع در قلب ايجاد مى كند. پس اهتداء عبارتست از تـسـليـم شـدن و پـيـروى كردن هر حقى كه فطرت سالم به سوى آن هدايت مى كند، و زيـادى هـدايـت در جمله (و هدايتشان را زياد كرد) عبارت است از اينكه خداى سبحان درجه ايـمـان او را بـالا بـبرد. در سابق هم گفتيم كه ايمان و هدايت مراتب مختلفى دارد و مراد از (تـقـوى ) مـعـنـايـى اسـت مـقـابـل پيروى هواها، كه به صورت پرهيز از محارم الهى و اجتناب از ارتكاب گناهان جلوه مى كند. بـا ايـن بـيـان روشـن شـد كـه زيـاد شـدن هـدايـت مـربـوط بـه تـكـمـيـل در نـاحـيـه عـلم اسـت، و دادن تـقـوى مـربـوط بـه نـاحـيـه عـمـل اسـت. و نـيـز بـا مـقـابـله مـذكور روشن مى شود كه اثر طبع بر دلها نتيجه نداشتن كـمـال عـلم و پـيـروى هـواى نـفـس، و نـتـيـجـه فـقـدان عـمـل صـالح و مـحـرومـيـت از آن اسـت. و اين با بيان گذشته ما كه گفتيم جمله (و اتبعوا اهوائهم ) به منزله عطف تفسيرى است براى جمله (طبع اللّه ...) منافاتى ندارد. 📚تفسیر المیزان ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ محمد:19 فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاسْتَغْفِرْ لِذَنبِكَ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ وَمَثْوَاكُمْ پس بدان كه بي‌گمان هيچ معبودي جز خداي يگانه نيست و براي [آثار و عوارض] گناه خويش35 و مردان و زنان مؤمن آمرزش بخواه كه خدا رفت و آمد و قرار گرفتن شما را مي‌داند. 35- معناي اصلي «ذنب»، دُم يا دنباله و يا عوارض و عقوبتي است که در پي و عقب گناه مي‌آيد. اگر به گناه ذنب گفته شده، به خاطر همين پيامدهاي ناگوار آن در دنيا و آخرت مي‌باشد. نسبت دادن ذنب [گناه] به پيامبر، جاي تأمل و بررسي جدّي دارد؛ در مقام تشبيه، پيامبران را مي‌توان فرزندان بالغ و رشد يافته جوامع بشري شمرد. انتظار والدين از فرزندان، به نسبت سن و سال و رشد و بلوغ آنها كاملا تفاوت مي‌كند؛ از اطفال خردسال انتظار چنداني نمي‌رود و خطاهاي آنان را به ديده اغماض نگريسته مي‌شود، اين انتظار به تدريج با رشد سني بيشتر مي‌گردد. وقتي به سن بلوغ مي‌رسند و پا به دانشگاه يا تجربه كاري مي‌گذارند، نه تنها توقع خلاف و خطايي از آنها نمي‌رود، بلكه به كم‌توجهي‌ها و نقصان خدمات و محبت‌هاشان ايراد گرفته مي‌شود. انتظار خداوند از پيامبران به مراتب بيش از ساير بندگان است. بنابراين هر چند آنان هرگز نافرماني و گناه دانسته و عمدي نمي‌كردند، اما به مصداق: «حسنات الابرار سيئات المقربين» [نيكوكاري‌هاي نيكان براي مقربان گناه محسوب مي‌شود]، هرگونه ترك اُولي [ترجيح كار آسان‌تر]، تعجيل و يا بي‌توجهي مختصر آنان ذنب محسوب مي‌شده است و اين مطلب به وفور در قرآن در مورد پيامبران ديده مي‌شود. و اصولا لحن قرآن درباره انبياء، بيش از تمجيد و تجليل و تعظيم، حالت تذكر، تنبيه، و در مواردي توبيخ دارد! در مورد رسول مكرم اسلام علاوه بر اين سوره، در هفت سوره ديگر به آن رسول، به رغم مقام عظيمش، امر به استغفار شده است [محمد 19 (47:19) ، مؤمنين 118 (23:118) ، تحريم 8 (66:8) ، نساء 106 (4:106) ، غافر 55 (40:55) ، و نصر 3 (110:3) ]. علاوه بر آن، هشدارهاي ديگر نظير: «عَفَا اللهُ عَنْك...» [توبه 43 (9:43) ]، «يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللهُ لَك...» [تحريم 1 (66:1) ]، «...فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْجَاهِلِين» [انعام 35 (6:35) ]، «يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللهَ...» [احزاب 1 (33:1) ] و... دلالت بر توجه ويژة خداوند به آن حضرت براي رشد و كمال و پاكي بيشتر مي‌كند. 36- «مُتَقَلَّب» اسم مكان تقلّب، به معناي آمد و رفت و تحركات روزانه زندگي، و «مثوي» محل آرام و قرار شب است و نيز خانه و مكان استراحت يا جايگاه ابدي گناهكاران. از 14 باري كه كلمه «مثوي» در قرآن آمده، 10 مورد آن به جهنم اختصاص يافته است. 📚تفسیر آقاے بازرگان ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ 🌀مقصود از قفل شدن قلب و دو پيامد ناگوار آن تعبير قرآن کريم درباره قلب گاهي به «قساوت» است، گاهي به «رِين» است و گاهي به قفل؛ البته بازگشت همه اينها به همان قساوت است؛ اين‌طور نيست که برای قلب دري باشد و قفلي داشته باشد و اين قفل شده باشد؛ قفل قلب همان قساوت قلب است، چه اينکه «رِين» قلب هم همان قساوت قلب است که فرمود: ﴿كَلَّا بَلْ رَانَ عَلَي قُلُوبِهِم﴾؛[1] گناه «رِين» و چرکي است روي سينه قلب، کم‌کم باعث قساوت و رسوبات آن مي‌شود. اين دل که سنگين شد و ﴿قَسَتْ قُلُوبُهُمْ﴾[2] شد، ﴿فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً﴾[3] شد، دو خطر دارد و از دو نفع بي‌بهره است: يکي اينکه نمي‌گذارد صداي آن از درون، دربيايد که خود صداي خودش را بشنود، دوم اينکه نمي‌گذارد صدايي از بيرون وارد درون بشود و به گوش او برسد؛ اينکه مي‌گويند در قيامت يک عدّه مي‌گويند: ﴿لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ﴾،[4] «مانعةُ الخلوّ» است که اجتماع را شايد؛ يعني دل که بسته شد، آن‌وقت ما نه صداي خودمان را مي‌شنويم و نه صدايي از بيرون را؛ نه حرف واعظان و اولياي الهي از بيرون در درون ما نفوذ مي‌کند، نه آن حرفي که در درون ما هست فرصت دارد بيرون بيايد تا ما بفهميم که دل ما چه گفته است! اينکه قفل مي‌شود يا قساوت دارد، تنها به اين نيست که حرف بيرون نفوذ نمي‌کند، حرف درون هم سر بر نمي‌آورد! اگر انسان فقط از راه بيرون عالِم مي‌شد، در قيامت مي‌گفتند: ﴿لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ﴾؛ اما مي‌گويند: ﴿لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ﴾! دليل عقلي در قبال دليل نقلي است و عقل در مقابل «سَمع» است و نه در مقابل شرع که بارها ملاحظه فرموديد شرع، صراط و راه است و راه، مقابل ندارد! 📚تفسیر تسنیم ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ محمد:25 إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِم مِّن بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى الشَّيْطَانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَأَمْلَى لَهُمْ كساني كه [نه از سر بي‌خبري، بلکه] پس از آن كه هدايت بر آنها آشكار شد، به پشت [=دوران جاهليت- جبهه دشمن] بازگشتند،45 شيطان [اين كار را] در نظرشان آراسته46 و دوست داشتني جلوه داده است.47 45- «ارتداد» در قرآن، پشت كردن به همدينان و پيوستن به جبهه دشمن است، كه البته جنبة «عملي» دارد. برخلاف نظرية فقهي كه ارتداد را به انديشه و اعتقاد تعميم مي‌دهد و اصل آزادي عقيده [لا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ] را نقض مي‌كند. با اين حال، در قرآن هيچ كيفر دنيايي براي ارتداد و الحاد وجود ندارد. 46- «سَوّلت» از مصدر «تسويل»، نوعي خودفريبي و خوب پنداشتن كار زشتي است كه عقل آن را نمي‌پسندد. در ماجراي افكندن يوسف در عمق چاه و ادّعاي برادران در طعمة گرگ شدن او، يعقوب(ع) از همين كلمه در وصف خيانتي كه براي پسرانش نيكو جلوه نموده بود استفاده كرده است: «قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْرًا فَصَبْرٌ جَمِيلٌ» [يوسف 18 (12:18) ]. 47- املاء، زمان دادن و مهلت بخشيدن به بنده است. خداوند حليم است و شتابِ در عقوبت ندارد، بلکه يک عمر بندگان را مهلت و فرصتِ توبه و بازگشت مي‌دهد تا ميدان و مدت آزمايش براي آنان فراخ باشد. مشتقات «مَلَاَ» جمعاً 10 بار در قرآن آمده است که 7 بار آن درباره مهلت خدا به بندگان است. اما در اين سوره از وسوسة شيطان در ابدي پنداشتن سلامتي و قدرت و ثروت ياد مي‌كند كه موجب پيروي از «امل» [آرزو]، ناديده گرفتن عواقب «عمل» و فراموشي «اجل» مي‌گردد. 📚تفسیر آقاے بازرگان ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ 🌀کراهت بعضی از مسلمانان بعد از پذيرش وحی و نقش شيطان در آن در همين سورهٴ مبارکه‌اي که به نام حضرت است، فرمود يک عدّه به حسب ظاهر پذيرفتند؛ اما آيه نُه اين است که ﴿كَرِهُوا مَا أَنزَلَ اللَّهُ﴾، يا اصلاً نپذيرفتند يا بعد از قبول نکول کردند؛ فرمود خدا اوضاع اينها را مي‌داند، اينها يک راز و رمزي هم با يهودي‌هاي مدينه دارند و هم با مشرکان مکّه، اينهايي که راز و رمز بي‌جا و باطلي با دشمنان دارند ﴿إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلَي أَدْبَارِهِم مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَي﴾؛ حق براي آنها روشن شد، ﴿قَد تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ﴾[25] که ابهامي در کار نبود؛ معجزه بودنِ قرآن، نبوت پيغمبر و تلازم بين اينها، همه اينها برايشان مشخص شد، بعد از تبيّن حق باز هم با دشمنان داخلي؛ يعني يهودي‌هاي مدينه و هم با دشمنان خارجي؛ يعني مشرکان مکّه اينها پيوند دارند، اينها کساني هستند که ﴿الشَّيْطَانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَ أَمْلَي لَهُمْ﴾. 📚تفسیر تسنیم ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ محمد:27 فَكَيْفَ إِذَا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلَائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَارَهُمْ پس چگونه خواهد بود [=چه حالي خواهند داشت] آنگاه كه فرشتگان جانشان بستانند،48 رويكردها[ي به باطل] و پشت كردن‌هاي آنان [به حق] را به حساب آورند49 [=نوع مرگشان تابع زندگي آنها خواهد بود]. 48- نحوة جان ستاندن ملک الموت از بندگان را قرآن برحسب کارنامه کسي که جانش گرفته مي‌شود، در سوره‌هاي متعددي آورده است. ن ک به: انعام 61 (6:61) ، اعراف 37 (7:37) ، انفال 50 (8:50) ، نحل 28 (16:28) و 32 (16:32) ، سجده 11 (32:11) و محمّد 27 (47:27) . مرگ را وفات و ميراندن را توفيه مي‌گويند که اخذ کردن تمام و کمال جان است. خواب شبانه روزي را که به نوعي هوش و حواس ظاهري خود را از دست مي‌دهيم و همچون مردگان به خواب مي‌رويم، قرآن توفيه ناميده است [انعام 42 (6:42) ]. 49- زدن فرشتگان به روي‌ها و پشت‌ها [وجوه و ادبار] علاوه بر اين آيه، در آيه 50 سوره انفال (8:50) نيز آمده است. در فرهنگ قرآن، وجوه، نماد توجه و روي آوردن به چيزي، و ادبار، پشت كردن و بي‌رغبتي به آن است، وگرنه چهره و پشت آدمي گناهي ندارند كه مضروب واقع شوند! تشبيه امور معنوي و مجازي به امور مادي و حقيقيِ قابل فهم مردم در همه زبان‌ها امري عادي است. آية 22 بر همين فرار و پشت كردن به دشمن اشاره شده است « فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ». اما معناي ضَرَبَ الزاماً زدن نيست، اين فعل برحسب مورد و حرف اضافه‌اي که پس از آن مي‌آيد، معناي متفاوتي پيدا مي‌کند؛ 29 بار در قرآن از «ضرب المثل» سخن گفته است، بديهي است منظور از مثال زدن، برخورد فيزيکي نيست، ضَرَبَ وقتي با «في» مي‌آيد، معناي گام نهادن در زمين مي‌دهد [6 آيه]، با حرف «علي» معناي مسلط و مشرف کردن دارد، با حرف «عن»، معناي انصراف مي‌دهد [زخرف 5 (43:5) ]، با حرف «ب» [مثل: فاضرب به] چيزي را بر چيزي زدن [مثل عصا بر زمين]، مخلوط کردن يا به حساب آن گذاشتن است، با حرف لام [مثل: واضرب لهم طريقا] ره‌گشايي و آموزش است. بدون هيچ حرف اضافه، ضربه زدن و عقوبت و كيفر، يا مطرح کردن مي‌باشد [مثل: کذلک يضرب الله الحق والباطل]. 📚تفسیر آقاے بازرگان ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ محمد:28 ذَلِكَ بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا مَا أَسْخَطَ اللَّهَ وَكَرِهُوا رِضْوَانَهُ فَأَحْبَطَ أَعْمَالَهُمْ [چنين مرگي] به اين دليل است كه آنها از آنچه موجب خشم خداست50 پيروي كردند [=به آن روي آوردند] و رضاي خدا را ناخوش دانستند [=به آن پشت كردند]، در نتيجه [خدا نيز] اعمال آنها را تباه كرد.51 50- نسبت دادن خشم و خشنودي [سخط و رضوان] به خدا جنبة مجازي دارد و براي درك و فهم آدميان، متناسب با نظامات تربيتي آنان بيان شده است، وگرنه خدا منزه از آن است كه با اعمال بندگانش خشمگين يا خشنود گردد! پيروي از سخط خدا، پشت كردن به جبهة حق و نافرماني از رسول است و پيروي از رضوان‌الله، هماهنگ كردن خود با نظامات الهي با توكل به خدا و اخلاص در عمل. رك به مائده 80 (5:80) و آل‌عمران 162 (3:162) . 51- اصطلاح «حبط اعمال»، كه 16 بار در قرآن تكرار شده، دلالت بر باطل و بي‌اثر شدن اعمال مي‌كند. هر كس كاري مي‌كند، به خاطر نتيجه و فايده‌اي است كه از آن اراده كرده، عمل شرط لازم است، اما كافي نيست. مگر آنكه متناسب با مقصود و منطبق با قواعدي باشد كه لازمه دستيابي به آن است. همچنانكه در تجارت اگر از قواعد علم اقتصاد و تجربيات كسب شده پيروي نشود، همه تلاش‌ها «حبط» مي‌گردد و سود مورد انتظار به دست نمي‌آيد. 📚تفسیر آقاے بازرگان ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ 🌀اِخبار قرآن از ناسازگاری خلقت با پنهان‌کاری سياسی و اجتماعی مسلمانان ظاهری ﴿أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَرَضٌ أَن لَن يُخْرِجَ اللَّهُ أَضْغَانَهُمْ﴾؛ اينها خيال مي‌کردند که يک کينه سياسي يا دفينهٴ سياسي داشته باشند ما بيرون نمي‌آوريم؛ در بحث‌هاي قبل گذشت که نظام، باطل را بالا مي‌آورد! فرمود هر کسي بيراهه رفته يک وقت، يک روز ما آبروي او را مي‌بريم، چرا؟ براي اينکه ما اين نظام را به حق آفريديم، مثل اينکه بدن را به حق آفريديم! اينکه فرمود آسمان و زمين و «ما فيهما» و «ما بينهما» را به حق آفريديم؛[37] يعني نه تنها اين دستگاه کار مي‌کند، بلکه دستگاه با سلامت کار مي‌کند! اين روده و معده ما مثل تُنگ خالي نيست که هر چيزي را به آن بدهي قبول بکند، اين به حق خلق شده است، يعنی به سلامت خلق شده است؛ اگر غذاي سالم را داديم جا مي‌دهد، غذاي مسموم را داديم بالا مي‌آورد! فرمود اگر کسي کينهٴ نظام را، کينهٴ جامعه را يا کينهٴ کسي را داشته باشد يک روز بالا مي‌آورد، ما سرانجام بالا مي‌آوريم! ﴿أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَرَضٌ أَن لَن يُخْرِجَ اللَّهُ أَضْغَانَهُمْ﴾، اين کينه با اين فطرت سازگار نيست، اين به حق خلق شده است! شما اين تُنگ خالي را سَم بدهيد قبول مي‌کند يا عسل بريزيد قبول مي‌کند، چون چيزي براي گفتن ندارد، اين ظرف است؛ اما فرمود ما انسان را به عنوان ظرف خلق نکرديم، به عنوان حق خلق کرديم! کينه مثل آن غذاي سمّي است که روده و معده نمي‌پذيرند، کينه را هم دل نمي‌پذيرد، اگر يک روز خودش بالا نياورد، ما آن بالا مي‌آوريم که رسوا مي‌شود! چرا انسان اين کار را بکند که کينه کسي يا کينه نظام را داشته باشد؟! 📚تفسیر تسنیم ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ 🌀مقصـود از اطاعت خدا و اطاعت رسول (ص) و مفاد جمله : (لا تبطلوا اعمالكم) در آيه :(يا ايها الذين امنوا اطيعوا اللّه...) يا ايها الذين امنوا اطيعوا اللّه و اطيعوا الرسول و لا تبطلوا اعمالكم ايـن آيه اگر چه در مدلول خود مستقل، و از نظر معنا مطلق است، و حتى فقهاء با اين قسمت از آيـه كـه مـى فـرمـايـد (و لا تـبـطـلوا اعـمـالكـم ) اسـتـدلال كـرده انـد كـه بـعـد از شـروع بـه نـمـاز جـايـز نـيـسـت آن را بـاطـل كـرد، و ليـكـن اگـر آن را بـا در نـظـر گـرفـتـن سـيـاقـى كـه بـا آيـات قـبـل دارد، مـورد دقـت قـرار دهـيـم، آيـاتـى كـه مـتـعـرض مسأله قـتـال بود، و همچنين آيات بعد كه آنها نيز در يك سياق قرار دارند، و مخصوصا با ظاهر تـعـليـلى كـه در آيـه (ان الذين كفروا...) است، و با ظاهر تفريعى كه در جمله (فلا تهنوا و تدعوا الى السلم...) به كار رفته ؛ و خلاصه آيه مورد بحث را با سياقش در نظر بگيريم، آن وقت مى فهميم منظورش از اطاعت خدا اطاعت او در احكامى است كه در قرآن نـازل كـرده ؛ و مـنظورش از اطاعت رسول، اطاعت او است در همه آن دستوراتى كه از ناحيه خدا نازل كرده، و آن دستوراتى كه خودش از باب اينكه ولى مسلمين و زمامدار جامعه دينى ايـشـان اسـت صـادر فـرموده. و در آخر ايشان را هشدار مى دهد از اينكه از اطاعت اين دو جور دستور سرباز زنند، كه اگر چنين كنند اعمالشان حبط مى شود، همچنان كه عاقبت مخالفت بـعـضـى از نـامـبـردگـان در آيـات قـبـل اين شد كه بعد از روشن شدن هدايت كارشان به ارتداد كشيده شد. پـس مـراد از اطـاعـت خـدا بـه حـسـب مـورد اطـاعـت او در احـكـام مـربـوط بـه قتال است، و مراد از (اطاعت رسول ) اطاعت او است در هر دستورى كه آن جناب ماءمور به آن و بـه ابـلاغ آن شـده، و نـيـز هـر دسـتـوريـسـت كـه آن جـنـاب بـه عـنـوان مـقـدمـه قـتـال و بـه ولايـتـى كـه در آن داشـتـه داده، و مـراد از (ابطال اعمال ) تخلف از حكم قتال است، آن طور كه منافقان و مرتدين تخلف كردند. 📚تفسیر المیزان ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ محمد:35 فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَكُمْ وَلَن يَتِرَكُمْ أَعْمَالَكُمْ پس [در برابر تهديدها و توطئه‌هاي آنها] سُست نشويد و [از ترس جنگ، دشمنان خدا و خود را] به آشتي نخوانيد،59 كه شما برتريد و خدا با شماست و از [پاداش] اعمال‌تان نمي‌كاهد.60 59- «سَلْم»، همان مسالمت و صلح و سازش است. در آية 61 انفال (8:61) آمده است: اگر كافران تمايل به سازش نشان دادند، تو نيز نشان بده و به خدا توكل كن «وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى الله...». اما در اينجا توصيه معكوس است! به نظر مي‌رسد دليل آن در تفاوت موقعيت‌ها باشد؛ وقتي دشمن تمايل به آشتي نشان دهد، نشانة ضعف اوست كه بايد پذيرفت، اما اگر قدرت و قصد تجاوز داشت، پيشنهاد آشتي از ناحية مسلمانان نشانه ترس از رويارويي با دشمن است. 60- همواره وقتي دشمن نيرومند و پيروزي دور از دسترس باشد، تلفات و صدمات زياد موجب يأس و نوميدي مي‌شود و ممكن است مجاهدان را از ادامة مقاومت مأيوس كند. تأكيد بر اين كه خدا با شماست و از اعمال‌تان نمي‌كاهد، از بقاي محصول تلاش‌ها، هر چند همچون آتش زير خاكستر، خبر مي‌دهد. 📚تفسیر آقاے بازرگان ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ 🌀بازگشت بخل‌ورزی انسان به خودش در برابر آزمون‌های مالی و علّت آن فرمود ما اين کار را مي‌کنيم، ﴿هَا أَنتُمْ هؤُلاَءِ﴾ شما همان‌هايي هستيد که ﴿تُدْعَوْنَ لِتُنفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ﴾؛ ما شما را دعوت مي‌کنيم که در راه خدا انفاق بکنيد؛ اگر جبهه و جنگ است پشتيباني کنيد و اگر مسائل ديگر است خير برسانيد. ﴿فَمِنكُم مَن يَبْخَلُ﴾؛ بعضي‌ها از شما بخل مي‌ورزند و اين کارها را نمي‌کنند؛ ولي ﴿وَ مَن يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَن نَفْسِهِ﴾، اگر درخت بتواند آب به ريشه خود برساند و نرساند، اين بخلي است عليه خودش، چون خودش را دارد خشک مي‌کند! انسان هر کار خيري را که انجام مي‌دهد يک سطل آب به پاي ريشهٴ خود مي‌ريزد که بالنده است و هميشه سبز است، چون در ﴿إنﹾ أَحْسَنتُمْ لأَنفُسِكُمْ﴾[29] اين «لام»، «لام» اختصاص است. سيدنا الاستاد مرحوم علامه را خدا غريق رحمت کند! ديگران به زحمت افتادند و گفتند که اين «لام» چون «لام» نفع است ﴿إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لأَنفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ﴾ بايد «فعليها» مي‌گفت، ولي به قرينه مشاکله ﴿فَلَهَا﴾ گفت! ايشان اصرار دارد که اين «لام»، «لام» اختصاص است،[30] عمل مخصوص عامل است! چه خوب باشد و چه بد باشد! «کژ روي کژ آيدت جف القلم»![31] بد کرديم، بد برای ماست؛ خوب کرديم، خوب برای ماست: ﴿إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لأَنفُسِكُمْ﴾ «اللامُ للإختصاص» ﴿وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا﴾ نه «فعليها»، اگر بد کرديد مخصوص شماست «کژ روي کژ آيدت جفّ القلم»، کار خوب هم اگر کردي به نفع شماست؛ اگر «لام» براي اختصاص است، ديگر سخن از مُشاکله نيست. فرمود: ﴿مَن يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَن نَفْسِهِ﴾، دو قضيه است که حصر را در بر دارد؛ ﴿وَ اللَّهُ الْغَنِيُّ﴾، نه شما! ﴿وَ أَنتُمُ الْفُقَرَاءُ﴾، نه او! هر دو مفيد حصر است، دو قضيه‌اي است که در کنار هم و موجبهٴ مفيد حصر. 📚تفسیر تسنیم ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ محمد:38 هَاأَنتُمْ هَـؤُلَاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمِنكُم مَّن يَبْخَلُ وَمَن يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَن نَّفْسِهِ وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنتُمُ الْفُقَرَاءُ وَإِن تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُونُوا أَمْثَالَكُم آگاه باشيد اين شما هستيد كه براي انفاق در راه خدا [=تدارك مالي جهاد] فراخوانده مي‌شويد، با اين حال بعضي از شما بُخل مي‌ورزيد و كسي كه بُخل ورزد، جز اين نيست كه بر [رشد و كمال] خويش بُخل ورزيده و خدا بي‌نياز مطلق است و شما [هستيد كه] نيازمندانيد؛ و اگر [به انفاق براي جهاد] پشت كرديد، قوم ديگري را [در تنازع بقاء و رقابت] جايگزين شما خواهد كرد تا مثل شما [بخيل] نباشند.64 64- فريضة انفاق البته در زمينه‌ها و نيازهاي متنوع مطرح مي‌شود، اما در اغلب آياتي كه «وَأَنفِقُواْ فِي سَبِيلِ الله» در قرآن آمده است [بقره 195 (2:195) ، انفال 60 (8:60) ، محمد 38 (47:38) ، حديد 10 (57:10) ] منظور از انفاق، در روزگاري كه بودجة نظامي از پيش مهيا شده‌اي وجود نداشت، تدارك مالي جهاد براي تهية تجهيزات نظامي، مَركب و مواد غذايي مجاهدان بوده است. بديهي است وقتي مردماني حاضر نباشند براي دفاع از آب و خاك و آيين و جان و مال خود خرج كنند، به دست خويش با بي‌همّتي و بي‌غيرتي خود را به هلاكت انداخته‌اند. به همين نحو مردماني كه در برابر تهاجمات تبليغاتي بيگانه علية ملت و مذهب خويش حاضر نباشند صرف وقت و همّت و خرج و خدمت فرهنگي به صورت فردي و تشكيلاتي كنند، محكوم تحقير و توهين و زبوني و ذلّت خواهند شد. هشدار آية 195 بقره (2:195) همين است كه در راه دفاع از مجتمع ايماني خود دفاع كنيد وگرنه به دست خويش خود را به هلاكت انداخته‌ايد «وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللهِ وَلا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَه...». 📚تفسیر آقاے بازرگان ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄ 🌀 مرورے بر عصاره فرازهای سوره محمد : 💮عصاره فراز 1 تا 3 : تشريح علت رفتارهاي کافرانه ومومنانه. 💮عصاره فراز 4 تا 9 : توصيه به مسلمانان به جدي بودن در برخورد با کافران و ذکر حکمت هاي آن. 💮عصاره فراز 10 تا 15 : نکوهش کافران از طريق مقايسه هايي بين مومن و کافر از جهات مختلف. 💮عصاره فراز 16 تا 18: نکوهش بعضي رفتارهاي منافقانه. 💮عصاره فراز 19 : تذکر جدي تنبه برانگيز به پيامبر(ص) و مسلمانان. 💮عصاره فراز 20 تا 32 : نکوهش منافقان و برشماري بعضي از صفات و اعمالشان. 💮عصاره فراز 33 تا 38 : دعوت مسلمانان به جدي بودن در مسلماني خويش و اقدام به اعمال پسنديده. 💠🔆 درس سوره محمد : تشويق مسلمانان به جهاد، و جديت در راه خدا و جدا کردن مسير خويش از کافران و منافقان. 📚مرحوم جمال گنجه ای ┄═❁🍃❈🌸❈🍃❁═┄
آی پی: 5.52.5.207		پیغام شخصی پست الکترونیک گزارش توهین و سوء استفاده
پروفايل كاربر نمايش تمام ارسالهاي كاربر نمایش قدردانی ها ویرایش مخفي كردن ارسالهاي كاربر اضافه کردن به عنوان دوست

ali		9 ارسال شده : about 22 days ago اشتراک گذاری
رتبه: Advanced Member گروه ها: Administrators , member , Moderator تاریخ عضویت: 1390-3-24 21:55:49 ارسالها: 2261 تشکرها: 4 بار 29 تشکر دریافتی در 29 ارسال		ترجمه تدبر و فهم سوره محمد- نکات مهم تفسیری آیات 1-6 سوره محمد محمد:1 الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللَّهِ أَضَلَّ أَعْمَالَهُمْ كساني كه كفر ورزيدند و [مردم را] از راه خدا [=يكتا پرستي] بازداشتند، [خدا نيز] تلاش‌ هایشان را به تباهي كشاند. ______________ 2- در زمان ما كساني كه با تاريخ اسلام و فرهنگ قرآن آشنايي كامل ندارند، ممكن است عنوان «كافران» را معادل مردم ناباور به دين، لائيك‌ها و دگرانديشان امروزي تصور كنند، در حالي كه اين عنوان، بيش از آنكه جنبة نظري و عقيدتي داشته باشد، جنبه عملي داشته و به مخالفت و دشمني جدي آنها براي مبارزه با آيين يكتا پرستي و دفاع از پرستش بُت‌ها ارتباط دارد. بنابراين «الَّذِينَ كَفَرُوا» را بايد جبهه دشمن و كافر حَربي نه حِزبي! و غربي تلقي كرد. 3- هدايت و ضلالت را اغلب راهنمايي و گمراهي ترجمه مي‌كنند، اما «هدايت»، «ايصال بالمقصود» يعني رهبري و رساندن شخص به هدف ايماني است، و «اضلال» به حال خود رها كردن در بيراهه و به تباهي كشيده شدن طبيعي تلاش‌ها مي‌باشد. از آنجايي كه محور اين سوره بر رویارویی دو جبهة كفر و ايمان و عملكرد آنان قرار دارد، علاوه بر آن كه مشتقات دو كلمه كفر و ايمان به طور مساوي هركدام 10 بار در اين سوره تكرار شده، ضماير مخاطب «آنها»، «شما» و «او» [پيامبر] نيز، با وجود كوتاهي سوره [38 آيه] يك صد بار تكرار شده است [هُم 64 بار، كُم 25 بار، انتم 5 بار، ك 4 بار، ها 2 بار]. عملكرد كافران با ضمير «هُم» در سه چهارم ابتداي سوره و عملكرد مؤمنان در ربع انتهايي سوره آمده است. محمد:2 وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَآمَنُوا بِمَا نُزِّلَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَهُوَ الْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَأَصْلَحَ بَالَهُمْ و [اما] كساني كه ايمان آورده و كارهاي اصلاحي كردند،4 و به آنچه بر محمّد نازل شده، كه همان حقيقتِ از سوي پروردگارشان است، ايمان آوردند، [خداوند] بدي‌ هایشان را پوشاند و امورشان 5 را اصلاح كرد [=سامان بخشيد]. ______________ 4- صفت «صالح» در «عَمِلُوا الصَّالِحَات»، دلالت بر كاري اصلاحي در ارتباط با مفاسد جامعه مي‌كند و با «احسان» يكي نيست. بنابراين برگردان آن به نيكوكاري، هر چند رسا است، اما دقيق نيست. واژه احسان نگاهي از زاويه زيبايي و نيكويي عمل است، اما واژه «صالحات» بيشتر جنبة اجتماعي داشته و به اصلاح مفاسد ارتباط پيدا مي‌كند. در اين آيه عمل صالح مؤمنان، در برابر ممانعت كافران از آزادي عقيده و بازداشتن از راه خدا آمده است. عمل صالح كاري مثبت، اصلاحي و آشتي‌گرايانه است، و بازداشتن مردم از انتخاب دين و راه زندگي، كاري كفرآميز و جنگ طلبانه. 5- « بَال» وضع حال و موقعيت اشخاص يا اُمت‌ها است. در طه 51 (20:51) آمده است: « قَالَ فَمَا بَالُ الْقُرُونِ الْأُولَى» [بگو نسل‌هاي گذشته در چه وضع و حالي هستند؟]، همچنين يوسف 50 (12:50) - «...مَا بَالُ النِّسْوَهِ اللَّاتِي قَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ...» [زناني كه دست خود را بريدند در چه حالي هستند؟]. كلمه « بَال» دو بار نيز در آيات 3 و 5 اين سوره تكرار شده‌اند. محمد:3 ذَلِكَ بِأَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا اتَّبَعُوا الْبَاطِلَ وَأَنَّ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّبَعُوا الْحَقَّ مِن رَّبِّهِمْ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ لِلنَّاسِ أَمْثَالَهُمْ اين [دو سرنوشت متفاوت] به اين دليل است كه حق ‌ستيزان از باطل پيروي كردند و كساني كه ايمان آوردند از حقيقتي [نازل شده] از طرف پروردگارشان. بدين‌گونه خدا براي مردم وصف حال‌شان را بيان مي‌كند.6 ______________ 6- «مَثَلْ»، تفهيم مطلب از طريق ارائه دليل و حجت، يا ارائه نمونه و شبيه است تا عبرتي در اين تطبيق حاصل گردد. مثال‌ها عاقبت و سرانجام كارها را نشان مي‌دهند. محمد:4 فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ذَلِكَ وَلَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَانتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَكِن لِّيَبْلُوَ بَعْضَكُم بِبَعْضٍ وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَن يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ پس اگر با كساني كه كفر ورزيدند رو در رو شديد،7 [نترسيد و فرار نكنيد، بلكه راه دفع تجاوز آنها] زدن گردن [متجاوزان است] تا زمين‌گيرشان سازيد،8 آنگاه بند [اسيران جنگي] را محكم كنيد،9 سپس [از موضع قدرت و يك‌جانبه] آزادشان کنید 10 و يا با فديه 11 [=غرامت جنگي؛ رهاشان سازيد]. تا سنگيني جنگ فروكش كند.12 چنين است [شيوه مقابله با متجاوزان] و اگر خدا مي‌خواست، [خودش] از شرّ آنها نجاتتان مي‌داد،13 ولي مي‌خواهد شما را [در مناسبات و مقابله] با يكديگر پالايش و پرورش دهد 14 و [مطمئن باشيد] كساني كه در راه خدا كشته شدند، هرگز [خدا] اعمال‌شان را ناديده و بي‌نتيجه نخواهد گذاشت.15 ______________ 7- «لَقِيتُمُ» از ريشة «لَقِيَ» مثل ملاقات و تلاقي، رو به رو شدن و برخورد با ديگري است. در اينجا منظور برخورد نظامي و مواجه شدن با سپاه دشمن است. فعل «لَقِيتُمُ» به همين معنا در انفال 15 (8:15) و 45 (8:45) نيز آمده است. اِلْتِقَاء [در باب افتعال] هم ناظر به برخورد دو سپاه است [رك به آل‌عمران 155 (3:155) و 161 (3:161) ، انفال 41 (8:41) و 44 (8:44) ]. 8- كلمة «ثَخِنَ» علاوه بر اين سوره، در آيه 67 سوره انفال (8:67) نيز آمده است. در زبان عربي وقتي مايعي [مثل شيره] غليظ شود و از جريان بماند، همين واژه را به كار مي‌برند. در جنگ نيز، ضربه كاري زدن به دشمن متجاوز، زمين‌گير ساختن آن و ممانعت از گسترش تجاوز را «اِثخان» مي‌گويند، نه اطفاء آتش خشم از طريق خون‌ريزي و كشتار. 9- «وثاق» بندي است كه بار را بر پشت مَركب مي‌بندند تا سقوط نكند، يا ريسماني كه اسيران را مي‌بستند تا فرار نكنند. «مِيثَاق» نيز در معناي مجازي، عهد و پيماني دوطرفه است كه بايد آن را در تعهد گرفت و پاسداري كرد تا نقض نشود. 10- منّت از ريشة «مَنّ»، نعمت بزرگي است که موجب رفع مشکلات و پريشاني فرد يا جامعه گرفتار مي‌شود. چه مادّي، چه غير مادّي. آزاد کردن اسير را از اين منظر قرآن منّت شمرده است [محمد 4 (47:4) ، ص 39 (38:39) ]. از نام‌هاي نيکوي خدا منّان است که بر بي‌کراني نعمت‌هاي رهايي‌بخش او نسبت به بندگان در انواع گرفتاري‌ها حکايت مي‌کند. 11- «فِدَاءً» پرداخت غرامت جنگي و نوعي عوض گرفتن و جايگزين مادّي است. مبادله اسيران نيز در شرايطي تعويض به شمار مي‌رود. 12- در اين آيه به وضوح نشان داده مي‌شود كه هدف از شدت عمل در جبهه جنگ و ضربه كاري به متجاوزين، نه براي تحميل اسلام و توسعه متصرفات و قتل و غارت غير مسلمانان، بلكه براي خاتمه دادن به جنگ و خاموش كردن آتش آن است. اسير گرفتن نيز نه براي برده‌گيري، بلكه براي آزاد كردن آنان از موضع قدرت و احسان، و فديه، براي مبادله اسيران يا آزادي آنان با دريافت غرامت از كسانش بوده است. 13- در جمله «لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ»، انتصار را انتقام گرفتن ترجمه كرده‌اند، اما انتصار از نصر [ياري] است كه چون با حرف «مِن» متعدّي شده، معناي نجات و غلبه مي‌دهد، يعني خدا مي‌توانست خودش شما را از شرّ آنها خلاص كند. 14- بسياري از مترجمين كلمه «ابتلاء» را آزمون و سنجش معنا كرده‌اند. اما خدا نيازي به آزمون بندگان و كسب اطلاع از نتيجه آن ندارد، ابتلاء و فتنه كوره آب ديده شدن و تحقّق يافتن استعدادها و گوهرهاي نهان در وجود آدمي است. 15- گُم شدن سعي و تلاش آدمي در زندگي [ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَيَاهِ الدُّنْيَا]، به نتيجه نرسيدن آن است. درست است که دنياداران به دارايي‌هاي کلان مي‌رسند و از لذّات دنيا ارضاء و اشباع مي‌شوند، ولي همه اين تمتّعات موقت و منقطع و مصرفي است و همچون گرد هوا گُم مي‌گردد [فرقان 23 (25:23) ، ابراهيم 18 (14:18) ]. محمد:6 وَيُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ عَرَّفَهَا لَهُمْ و آنها را به بهشتي در مي‌آورد كه [نشانه‌هايش را] برايشان شناسانده است.16 ______________ 16- «عَرَّفَهَا» از ريشة «عَرَفَ»، در باب فَعَّلَ، شناساندن و آگاه كردن است. از اين باب در آية 3 سوره تحريم (66:3) نيز آمده است: «...فَلَمَّا نَبَّأَتْ بِهِ وَأَظْهَرَهُ اللهُ عَلَيْهِ عَرَّفَ بَعْضَهُ...». مراد از جمله ((الذين كفروا(( كفار مكه و ساير كفارى است كه از ايشان پيروى مى كنند، و اين كفار بودند كه مردم را از ايمان آوردن به رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله وسلّم ) منع كرده ، و ايشان را وسوسه مى نمودند. و نيز از زيارت مسجدالحرام جلوگيرى مى كردند. تفسیر بازرگان ● اضلال و ابطال اعمال كافران ، و در مقابل ، پرده كشيدن بر سيئات مؤمنان صالح العمل و اصلاح قلب ايشان ((اضل اعمالهم (( - يعنى خداوند اعمال ايشان را باطل كرد، در نتيجه ، اعمالشان راه به مقصد نمى برد، چون مقصد آنان از اعمالشان اين بود كه حق را باطل و باطل را زنده كنند، و هرگز نمى توانند. پس جمله مورد بحث نظير جمله اى است كه خداى تعالى مكرر خاطرنشان نموده مى فرمايد: ((و اللّه لا يهدى القوم الكافرين (( و خداى تعالى وعده داده كه حق را زنده كند، و باطل را ميرانده و باطل كند، همچنان كه فرموده : ((ليحق الحق و يبطل الباطل و لو كره المجرمون ((. و مراد از ضلالت اعمال كفار، باطل شدن و فساد آن است قبل از اينكه به نتيجه برسد، و خداى تعالى اين معنا را به عنوان استعاره كنايى ضلالت خوانده است . منظور از وَ الَّذِينَ ءَامَنُوا وَ عَمِلُوا الصلِحَتِ وَ ءَامَنُوا بِمَا نُزِّلَ عَلى محَمَّدٍ وَ هُوَ الحَْقُّ مِن رَّبهِمْ ... چه کسانی هستند؟ 2 - وَ اَلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا اَلصّٰالِحٰاتِ وَ آمَنُوا بِمٰا نُزِّلَ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَ هُوَ اَلْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئٰاتِهِمْ وَ أَصْلَحَ بٰالَهُمْ‌ . مراد از صدر آيه ظاهرا مطلق اهل ايمان و عمل، قبل از اسلام است، على هذا وَ آمَنُوا بِمٰا نُزِّلَ عَلىٰ مُحَمَّدٍ مستقل از ما قبل است و قيد توضيحى نيست، يعنى: آنان كه در گذشته ايمان آورده و عمل كرده‌اند و آنان كه به دين محمّد صلّى اللّٰه عليه و آله در اين زمان ايمان آورده‌اند. وَ هُوَ اَلْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ‌ حال است از «ما نزل» كلمه «كفر - اصلح» مقابل با «اضل» در آيۀ سابق است يعنى: خدا تلاش كفّار را به هدف نرسانيد ولى به واسطه ايمان و عمل، گناهان مؤمنان و وبال گناهان را عفو كرد و پوشانيد و حالشان را اصلاح كرد. در دنيا با تقوى و فضيلت و شناخت و معرفت زندگى كردند و در آخرت به سعادت ابدى رسيدند. تفسیر احسن الحدیث قرشی، علی اکبر, جلد 10, صفحه 177 ظاهر اينكه صدر آيه مطلق آمده ، اين است كه مطلق دارندگان ايمان و عمل صالح منظورند، در نتيجه جمله ((و امنوا بما نزل على محمد(( كه ايمان آوردن را مختص به يك طائفه مى داند، قيدى احترازى خواهد بود، نه تأكيد كه صرفا به خاطر عنايتى كه به ايمان دارد قيد مزبور را آورده باشد. ((و هو الحق من ربهم (( - اين قسمت ، جمله اى است معترضه . و ضمير ((هو(( راجع به ((ما نزل ...(( است . تفسیر المیزان منظور از اصلح بالهم چیست؟ كَفَّرَ عَنهُم سَيِّئاتِهِم وَ اَصلَحَ بالَهُم (سورۀ مباركۀ محمّد، آيۀ 2)يعني حالت باطني ايشان.فرق ميان حالت و بال اين است كه حالت به معناي تحوّل در ظاهر و باطن است امّا بال بر حالت باطني اطلاق ميشود ضمنا بيشترين كاربرد بال در حالتي است كه همراه با تنگي و محدوديت است همانطور كه در بَلو گفتيم. در اين آيه شريفه ، اضلال اعمال كه در آيه قبلى بود با تكفير سيئات و اصلاح بال مقابله شده ، در نتيجه معنايش اين مى شود كه : ايمان و عمل صالحشان به سوى غايت سعادتشان هدايت كرد. چيزى كه هست چون اين هدايت تمام نمى شود مگر با تكفير گناهان ، چون با بودن گناهان وصول به سعادت دست نمى دهد، لذا تكفير سيئات را هم ضميمه اصلاح بال نمود. و معناى آيه اين است كه : خداوند با عفو و مغفرت خود پرده اى بر روى گناهانشان مى كشد، و هم در دنيا و هم در آخرت دلهايشان را اصلاح مى كند، اما در دنيا براى اينكه دين حق دينى است كه با آنچه فطرت انسانى اقتضايش را دارد موافق است ، و احكامش مطابق همان فطرتى است كه خداى تعالى بشر را بر آن فطرت آفريده ، و فطرت اقتضاء ندارد و نمى طلبد مگر چيزى را كه كمال و سعادت انسان در آنست ، و ايمان به آنچه خدا نازل كرده و عمل به آن وضع انسان را در مجتمع دنيايى اش ‍ اصلاح مى كند. و اما در آخرت براى اينكه آخرت ، عاقبت همين زندگى دنيا است ، وقتى آغاز زندگى توام با سعادت باشد، انجامش نيز سعيد خواهد بود، همچنان كه قرآن كريم هم فرموده : ((و العاقبه للتقوى (( تفسیر المیزان اگر كلمه ((حق (( را مقيد كرد به جمله ((من ربهم (( براى اين است كه اشاره كند به اينكه آنچه منسوب به خدا است حق است و هيچ باطلى با خدا نسبت ندارد، و به همين جهت ، خودش متصدى اصلاح قلب مؤمنين شده ، چون طريق حقى كه مؤمنين مى پيمايند منتسب به خدا است . و اما كفار با آن اعمالى كه دارند خداى تعالى كارى به كارشان ندارد، چون كارشان منسوب به او نيست . و اما اينكه بى نتيجه كردن كارهاى آنان را به خدا نسبت داده معنايش اين است كه خدا اعمال آنان را به سوى نتيجه خوب و سعيد هدايت نمى كند. و در اين آيه اشاره اى است به اينكه تنها و تنها ملاك در سعادت و شقاوت انسان پيروى حق و پيروى باطل است ، علتش هم اين است كه حق به خدا انتساب دارد و باطل هيچ ارتباط و انتسابى به خدا ندارد. فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّى إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ كلمه ((حتى (( غايت گردن زدن را معين مى كند. و معناى جمله چنين است : با كفار آنقدر قتال بكنيد تا قتل در آنان زياد شود، آن وقت مشغول به اسير گرفتن و بستن دست و پاى اسراء شويد. پس مراد از ((شد وثاق (( اسير گرفتن و محكم بستن آنان است ، در نتيجه آيه شريفه در اينكه اسير گرفتن را بعد از اثخان قرار داده ، در معناى آيه ((ما كان لنبى ان يكون له اسرى حتى يثخن فى الارض (( است كه مى فرمايد هيچ پيغمبرى حق ندارد اسير بگيرد، مگر وقتى كه در زمين غالب شود. جمله ((ليبلوا بعضكم ببعض (( تعليل حكم در آيه است . و خطاب در ((بعضكم (( به مجموع مؤمنين و كفار است ، ولى روى سخن با مؤمنين است و لكن ليبلوا بعضكم ببعض (( - اين جمله استدراك و استثناء مانندى است از مشيت انتقام ، مى فرمايد اگر خدا بخواهد از ايشان انتقام مى گيرد، الا اينكه هنوز نخواسته بگيرد، بلكه دستورتان داده كه كارزار كنيد تا شما را به وسيله يكديگر امتحان كند، مؤمنين را به وسيله كفار بيازمايد و به جنگ با آنان وادار سازد، تا معلوم شود چه كسى اطاعت كرده و رنج جنگ را به خاطر امر خدا تحمل مى كند، و چه كسى عصيان مى ورزد. و كفار را هم به وسيله مؤمنين امتحان كند تا معلوم شود اهل شقاوت كيست ، و موفق به توبه و بازگشت از باطل بسوى حق كيست ؟ ((و الذين قتلوا فى سبيل اللّه فلن يضل اعمالهم (( - اين گفتار در سياق شرط و حكم در آن عمومى است ، مى فرمايد: كسانى كه در راه خدا و در جهاد و قتال با دشمنان دين كشته مى شوند، اعمال صالحشان كه در راه خدا انجام داده اند هرگز باطل نمى شود. سيهْدِيهِمْ وَ يُصلِحُ بَالهَُمْ ضمير جمع به ((الذين قتلوا فى سبيل اللّه ...(( برمى گردد، در نتيجه آيه شريفه و آيه بعدش در مقام بيان حال شهداء بعد از شهادتشان مى باشد كه مى فرمايد: به زودى خداى تعالى ايشان را بسوى منازل سعادت و كرامت هدايت نموده ، با مغفرت و عفو از گناهانشان ، حالشان را اصلاح مى كند و شايسته دخول در بهشت مى شوند. و وقتى اين آيه را با آيه ((و لا تحسبن الذين قتلوا فى سبيل اللّه امواتا بل احياء عند ربهم (( ضميمه كنيم ، معلوم مى شود مراد از اصلاح بال كشته شدگان راه خدا، زنده كردن ايشان است به حياتى طيب كه شايسته شان كند براى حضور در نزد پروردگارشان ، حياتى كه با كنار رفتن پرده ها حاصل مى شود. ترجمه تفسير الميزان جلد 18 صفحه : 343
آی پی: 151.238.60.202		پیغام شخصی پست الکترونیک گزارش توهین و سوء استفاده
پروفايل كاربر نمايش تمام ارسالهاي كاربر نمایش قدردانی ها ویرایش مخفي كردن ارسالهاي كاربر اضافه کردن به عنوان دوست

ali		10 ارسال شده : about 11 days ago اشتراک گذاری
رتبه: Advanced Member گروه ها: Administrators , member , Moderator تاریخ عضویت: 1390-3-24 21:55:49 ارسالها: 2261 تشکرها: 4 بار 29 تشکر دریافتی در 29 ارسال		ترجمه، تدبر و فهم سوره محمد به همراه نكات مهم تفسيري ايات 7-15 محمد:7 يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن تَنصُرُوا اللَّهَ يَنصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ اي كساني كه ايمان آورده‌ايد، اگر [دين و رسول] خدا را ياري كنيد، خدا نيز شما را ياري مي‌كند و گام‌هاتان را استوار مي‌گرداند17 [=شجاع و ثابت قدم مي‌شويد]. ______________ 17- نسبت مستقيم اعمال بندگان با عكس‌العمل نظامات ربوبي را در آيات قبلي و اين آيه به روشني مشاهده مي‌كنيم، در حقيقت نابساماني و شكست، يا موفقيت و پيروزي، تماماً محصول عملكرد خود بندگان، مطابق قوانين حاكم بر جوامع انساني و به ارادة خداوند است. محمد:8 وَالَّذِينَ كَفَرُوا فَتَعْسًا لَّهُمْ وَأَضَلَّ أَعْمَالَهُمْ و [اما] كساني كه حق‌ستيزي كردند، نصيب آنها نگونساري است18 و خدا [محصول] اعمال‌شان را تباه خواهد كرد. ______________ 18- «تَعْسً» لغزش و سقوطي است كه توان برخاستن از شخص سلب مي‌كند و به هلاكتش مي‌اندازد. اين كلمه فقط در اين سوره آمده است. در آيه قبل از ثبات قدم مؤمنين ياد كرد و در اين آيه از لغزش و سقوط كافران ياد مي‌كند. محمد:9 ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَرِهُوا مَا أَنزَلَ اللَّهُ فَأَحْبَطَ أَعْمَالَهُمْ اين [تباهي] به اين دليل است كه آنها از آنچه خدا نازل كرده كراهت داشتند 19 پس خدا نيز اعمال‌شان را به باد داد. ______________ 19- ممكن است چنين احساسي به ذهن خواننده خطور كند كه چرا بايد كراهت كافران موجب چنين سرنوشت شومي شده باشد!؟ واقعيت اين است كه تمايل يا كراهت قلبي، تعيين كنندة رفتار ما در زندگي است و ريشة هر كرداري به حُبّ و بغض قلبي برمي‌گردد. شومي سرنوشت آنان، نه به دليل احساس قلبي، بلكه به خاطر ضدّيت با حق و اعمال جنايت‌آميزي بوده كه عليه مؤمنون، به جرم انكار بُت‌پرستي، مرتكب شدند. پيامبر اسلام فرمود: مملكت با كفر مي‌ماند ولي با ستم باقي نمي‌ماند «اَلْمُلْكُ يَبْقي مَعَ الْكُفرِ وَ لا يَبْقي مَعَ الظُّلمِ». محمد:12 إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَيَأْكُلُونَ كَمَا تَأْكُلُ الْأَنْعَامُ وَالنَّارُ مَثْوًى لَّهُمْ بي‌ترديد خدا كساني را كه ايمان آورده و كارهاي [اصلاحي] كردند، به باغ‌هايي [از بهشت] درآورد كه نهرها از زير آن جاري است [=سبز و خرمي آن ذاتي است]، و [اما] كساني كه كفر ورزيدند [=با حق درافتادند] به بهره‌مندي [از نعمات دنيا] مشغولند و مي‌خورند، همان‌طور كه دام‌ها [بي‌هدف و غافل از آينده] مي‌خورند و جايگاه آنان آتش است [به خاطر بي‌خبري و بي‌مسئوليتي].22 ______________ 22- «مَثْوًي» اسم مكان از ثَوي [اقامت] به معناي اقامتگاه است. اين كلمه در آيه 19 اين سوره نيز آمده است «...وَاللهُ يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ وَمَثْوَاكُمْ». تشبيه تمتّع و تغذيه دائمي منكران به تعليف چهارپايان، نه به قصد تخفيف و تعرّض به آنان، بلكه بيان حقيقتي است از تفاوت ميان انسان با حيوان، كه اگر فاقد هدف و برنامه متعالي باشد، به خورد و خوراك و ارضاي غرايز بسنده كند، به سطح آنان نزول كرده است. اي برادر تو همي انديشه‌اي مابقي خود استخوان و ريشه‌اي گرگُل است انديشه تو گلشنی ور بُوَد خاري تو هيمه گلخني مثواي [منزلگاه] كسي كه در پرتو «نور» انتخاب نشده باشد، ناگزير در «نار» خواهد بود. محمد:15 مَّثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِّن مَّاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِّن لَّبَنٍ لَّمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِّنْ خَمْرٍ لَّذَّةٍ لِّلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِّنْ عَسَلٍ مُّصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِن كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِّن رَّبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَسُقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءَهُمْ مَثَل [=وصفِ قابل تشبيه] بهشتي كه به پرواپيشگان وعده داده شده،25 [در قالب درك و فهم شما] نهرهايي در آن است 26 از آب زلال [بدون تيرگي] و نهرهايي از شير، كه طعمش تغيير نمي‌كند، و نهرهايي از مي ناب كه ماية لذت نوشندگان است و نهرهايي از عسل مُصَفا، و [به علاوه] در آن از هر ميوه‌اي براي آنها [فراهم] است و [مهم‌تر از اين برخورداري‌هاي مادّي] آمرزشي است از پروردگارشان. آيا [چنين سعادتي] مانند [سرنوشت] كسي است كه جاودانه در دوزخ باشد و [به جاي شربت شادي‌بخش بهشتي] آب داغي به كامش ريخته شود كه دل و روده‌اش را متلاشي سازد!؟27 ______________ 25- تمثيل بهشت به بوستاني كه در آن نهرها جاري است، در رعد 35 (13:35) نيز آمده است «مَثَلُ الْجَنَّهِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ أُكُلُهَا دَائِمٌ وَظِلُّهَا...». 26- كلمه «نهر» ناخودآگاه نهرِ آب را تداعي مي‌كند! اما اصل اين كلمه معنا و مفهوم شدّت و وسعت و گسترش را مي‌رساند. از جمله، با صداي بلند كسي را از خود راندن مثل ضحي 10 (93:10) - «وَأَمَّا السَّائِلَ فَلا تَنْهَرْ». روز را نيز از اين روي «نهار» گفته‌اند كه از طلوع فجر تا غروب آفتاب زمان گسترده‌اي است. اگر به مجراي وسيع آب نهر گفته مي‌شود، به خاطر همين وسعت و ظرفيت بالاي انتقال آن است. بنابراين نهر آب، شير، شراب و شهد گُل [عسل]، بيانگر وسعت و گنجايش ظرف انتقال آنان است و دلالت بر فراواني مي‌كند. اين كه در قرآن 40 بار از «جَنَّات تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَار» سخن گفته شده، اين مجازي است براي اشاره به جريان داشتن انواع نعمت‌هاي بهشت، وگرنه به گفتة نويسنده «قاموس قرآن»، آب جاري مي‌شود، نه انهار كه مجراي آن هستند! مفهوم «نهر» كه دلالت بر مجرا و وسيلة انتقال مي‌كند، در دنياي امروز با پيشرفت علم و تكنولوژي و ابزار الكترونيك و اهميت انتقال اطلاعات و سرعت آن بسيار گسترده‌تر شده است. امروز كابل‌هاي فيبر نوري امواج را به همه جاي عالم مي‌رسانند. 27- جاري شدن نهرهاي آب زلال [نه گنداب] و نهرهايي از شير و شراب و شهد گل [عسل]، تلاوت كنندگان امروزي قرآن را ممكن است به تأمل و تعجب وا دارد، اما نبايد فراموش كنيم اين وعده‌ها در قالب زبان و فرهنگ معاصرين پيامبر و در حد درك و فهم و تمنيات مادّي آنان به تمثيل آمده است. براي عرب صحرانشيني كه از آب بارانِ جمع شده در بركه‌ها مي‌نوشيد، آب زلالي كه رنگش دگرگون نشده باشد، خيال‌انگيز بود. در سرزمين خشك و بي‌آب و علفي كه گل و گياهي در آن نمي‌روييد تا زنبوري پرورش يابد يا دامي فربه شود، شير و شهد گل [عسل] بسيار كمياب بود. براي مردمي كه كاميون‌هاي استيل حامل شير و مخازن عظيم شراب و عسل را نديده بودند، اشاره به «نهر» نشانه فراواني و جريان و دوام داشت. خواننده امروزي بايد از ظرف ادبيات و فرهنگ زمانه، خود را فراتر آورد و به جاي قالب و ظرف زباني، به محتواي كلام و پيام آن توجه كند. همين كه فقط در يك آيه 15 مرتبه اوصاف نكره آمده است [أَنْهَارٌ، مَاءٍ، آسِنٍ، لَبَنٍ، خَمْرٍ، عَسَلٍ و...] نشان مي‌دهد اين تمثيلات در قالب معرفت دنيايي ما نمي‌گنجد. اين آيه كه در سال اول هجرت [مطابق جدول شمارة 15 كتاب سير تحول قرآن] نازل شده، گويا آخرين آيه‌اي است از چنين وعده‌هايي به زبان معاصرينِ ناآگاه از نتايج و آثار عميق ايمان. به تدريج كه مؤمنان با حقايق و بشارت‌هاي برتر آشنا گشتند، از وعده‌هاي مادّي كاسته شد و به وعده‌هاي آمرزش و رحمت و رضوان الهي بشارت داده شدند. تفسیر بازرگان منظور از ((نصرت دادن به خدا(( جهاد در راه خدا و تنها به منظور تاءييد دين او و اعلاى كلمه حق است ، نه اينكه جهاد كنند تا در زمين سرورى نمايند، و يا غنيمت به چنگ آرند، و يا شجاعت و هنر خود را نشان دهند. و مراد از اينكه فرمود: ((خدا هم شما را يارى مى كند(( اين است كه اسباب غلبه بر دشمن را برايتان فراهم مى سازد، مثلا ترسى از شما در دل كفار مى اندازد، و امور را عليه كفار و به نفع شما جارى مى كند و دلهاى شما را محكم و شجاع مى سازد. بنابراين ، عطف ((يثبت اقدامكم (( بر نصرت ، عطف خاص بر عام مى شود خداى سبحان هم از اين جهت مولى است كه مالك بندگان و امور آنان در صراط تكوين است و هم مدبر آن امور است و هر جور بخواهد تدبير مى كند، مى فرمايد: ((ما لكم من دونه من ولى و لا شفيع (( و نيز مى فرمايد: ((و ردوا الى اللّه موليهم الحق (( و هم از اين جهت كه مدبر امور بندگان در صراط سعادت است ، ايشان را به سوى سعادتشان و به سوى بهشت هدايت مى نمايد و به اعمال صالح موفقشان مى كند و بر دشمنان ياريشان مى دهد. معناى آيه اين است كه : يارى خدا از مؤ منين و تثبيت اقدام آنان و خذلان كفار و اضلال اعمال آنان و عقوبتشان همه به اين علت بود كه خدا مولاى مؤمنين و ولى ايشان است ، و كفار مولائى كه ياريشان كند و اعمالشان را بسوى هدف هدايت كند و از عقوبت خدا نجاتشان دهد ندارند. اضل اعمالهم (( - يعنى خداوند اعمال ايشان را باطل كرد، در نتيجه ، اعمالشان راه به مقصد نمى برد، چون مقصد آنان از اعمالشان اين بود كه حق را باطل و باطل را زنده كنند، و هرگز نمى توانند. پس جمله مورد بحث نظير جمله اى است كه خداى تعالى مكرر خاطرنشان نموده مى فرمايد: ((و اللّه لا يهدى القوم الكافرين (( و خداى تعالى وعده داده كه حق را زنده كند، و باطل را ميرانده و باطل كند، همچنان كه فرموده : ((ليحق الحق و يبطل الباطل و لو كره المجرمون ((. و مراد از ضلالت اعمال كفار، باطل شدن و فساد آن است قبل از اينكه به نتيجه برسد، و خداى تعالى اين معنا را به عنوان استعاره كنايى ضلالت خوانده است . و كلمه ((تعس (( به معناى سقوط انسان و افتادن با صورت و به همين حال ماندن است . در مقابل آن ((انتعاش (( است كه به معناى سر پا ايستادن و بدين وجه نيفتادن است . پس معناى ((تعسالهم (( اين است كه كفار بيفتند اين قسم افتادن . و اين جمله و جمله بعدش نفرين بر كفار است ، نظير جمله ((قاتلهم اللّه انى يوفكون (( و آيه ((قتل الانسان ما اكفره ((، و ممكن است نفرين نباشد، بلكه بطور كنايه خبرى باشد از آينده كفار، و اينكه اثر اعمالشان خنثى خواهد شد، چون انسان عاجزترين هنگامش هنگامى است كه با صورت به زمين افتاده باشد ((دمر اللّه عليه (( يعنى خدا هر چه او داشت بر سرش خراب كرد، حتى خودش و خانواده و خانه و ملكش را. و بنابراين ، عبارت ((دمر عليه (( به طورى كه ديگران هم گفته اند بليغ ‌تر از عبارت ((دمر(( است . و ضمير در ((امثالها(( به كلمه ((عاقبت (( و يا عقوبتى كه از مفاد كلام استفاده مى شود برمى گردد. و مراد از ((كافرين (( كفار عهد رسول خدا هستند، و معناى آيه اين است كه : اى محمد آنها كه به تو كفر مى ورزند امثال اين عقوبت ها و يا عاقبت ها را دارند. و اگر به امثال آنها تهديد كرده ، با اينكه اگر عقوبتى نازل شود يكى است و مثل است نه امثال ، براى اين بوده كه كفار در معرض عقوبتهاى بسيارى هستند، - دنيوى و اخروى - هر چند كه براى نابودى آنان به بيش از يكى نيازى نيست . ممكن هم هست مراد از ((كافرين (( مطلق كفار باشد و جمله مورد بحث از باب تأسيس قاعده باشد. . در اشاره به صفت مؤمنين فرموده : ((الذين امنوا و عملوا الصالحات (( و در وصف كفار فرموده : ((يتمتعون و يأكلون كما تاكل الانعام (( و با اين دو وصف متقابل هم فهمانده مؤمنين در زندگى دنيايى خود رشد مى يابند، و چون به خدا ايمان دارند و اعمال صالح مى كنند، هر چه مى كنند درست و حق است ، پس راه رشد را طى كرده ، به وظائف انسانيت عمل كرده اند. و اما كفار عنايتى به اين كه به حق برسند ندارند و دلهايشان هيچ اعتنايى به وظائف انسانيت ندارد، بلكه تمام همشان شكم و شهوتشان است و سرگرم لذت گيرى از زندگى دنياى كوتاه مدت اند و مانند چارپايان مى خورند و غير از اين آرزو و هدفى ندارند. پس اين مؤمنين در تحت ولايت خدا هستند، چون راهى را پيش ‍ گرفته اند كه خدايشان خواسته و به سوى آن هدايتشان كرده ، كمن هو خالد فى النار(( - در اين جمله يكى از دو طرف قياس حذف شده ، تقديرش اين است كه : آيا كسى كه داخل چنين بهشتى مى شود، مثل كسى است كه او جاودانه در آتش است . و نوشيدنى شان آبى است بسيار بسيار داغ كه روده هايشان را تكه تكه مى كند و اندرونشان را بعد از نوشيدن مى سوزاند؟ و نوشيدنشان هم به كراهت و جبر است ، همچنان كه فرموده : ((و سقوا ماء حميما فقطع امعاءهم ((. مراد از اينكه بر بينه اى از پروردگار خود هستند، اين است كه دليلى روشن از پروردگار خود دارند كه عقائدشان را يقينى كرده ، و آن عبارت است از حجت برهانى . پس مؤمنين همواره پيرو حجت قطعى هستند، حجتى كه راه و روش صحيح را براى انسان بيان مى كند، انسانى كه بايد عقل را به كار بسته و حق را پيروى كند. و اما آنها كه كافر شدند، دلداده اعمال زشت خود شدند، چون شيطان آن اعمال را در نظرشان جلوه داده و دلهايشان را ربوده . و چقدر فرق است بين آنان و بين مؤمنين . ترجمه تفسير الميزان جلد 18 صفحه : 347
آی پی: 81.91.144.83		پیغام شخصی پست الکترونیک گزارش توهین و سوء استفاده
پروفايل كاربر نمايش تمام ارسالهاي كاربر نمایش قدردانی ها ویرایش مخفي كردن ارسالهاي كاربر اضافه کردن به عنوان دوست

ali		11 ارسال شده : about 10 hours ago اشتراک گذاری
رتبه: Advanced Member گروه ها: Administrators , member , Moderator تاریخ عضویت: 1390-3-24 21:55:49 ارسالها: 2261 تشکرها: 4 بار 29 تشکر دریافتی در 29 ارسال		ترجمه ندبر و فهم سوره محمد ایات 16تا 19 محمد:16 وَمِنْهُم مَّن يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّى إِذَا خَرَجُوا مِنْ عِندِكَ قَالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مَاذَا قَالَ آنِفًا أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ و [البته به ظاهر] برخي از آنها به [سخن] تو گوش مي‌دهند، اما همين كه از نزد تو بيرون مي‌روند، به كساني كه [در نتيجه تلاوت آيات و تأمل در آنها] علم و آگاهي يافته‌اند28 [به حالت تمسخر] گويند: [هيچ فهميديد] اكنون چه گفت [=ما كه چيزي نفهميديم]!؟29 اينها همان كساني‌اند كه خدا مُهر [=ختم تعقل] بر دل‌هاي آنان زده30 و [به جاي هدايت] از هوس‌هاي خود پيروي كردند. ______________ 28- بررسي مواردي که عنوان «أُوتُوا الْعِلْمَ» در قرآن به کار رفته، به شناخت بهتر شخصيت اين افراد کمک مي‌کند. جمعاً 9 بار اين عنوان در قرآن آمده است [نحل 26 (16:26) ، اسراء 107 (17:107) ، حج 54 (22:54) ، قصص 80 (28:80) ، عنکبوت 49 (29:49) ، روم 56 (30:56) ، سبا 6 (34:6) و 16 (34:16) ، مجادله 11 (58:11) ]. از آنجايي که قرآن ميان «أُوتُوا الْعِلْمَ وَالايمان» تفاوتي قائل شده [روم 56 (30:56) ]، نشان مي‌دهد، منظور از اوتوالعلم، به غير از دانشمندان ديني است. 29- «آنِفًا» يعني چند لحظه پيش. اَنْف همان بيني است كه از حواس پنجگانه به شمار مي‌رود؛ از آنجايي كه بيشتر حيوانات با بو كشيدن شناسايي و كسب اطلاع مي‌كنند، آنف دلالت بر نوعي آغاز و ابتداي آشنايي دارد، از اين روي آغاز جواني، ابتداي هر چيز، جنگل بِكر و دست نخورده، جام نوشيده نشده، مرغزار چريده نشده و... را با همين كلمه وصف مي‌كنند. اين جمله كه لحظاتي پيش چه گفت «مَاذَا قَالَ آنِفًا»؟ نشان مي‌دهد گويندة آن در تمام مدت حواسش جاي ديگري بوده است! 30- مُهر زدن، همچون مهر و امضاي پايان نامه، نشانه خاتمه آن است. مطبوعات به اوراقي گفته مي‌شود كه كلمات آن با كليشه سُربي ثابت شده باشد. طبيعت آدمي نيز صفات ثابت و شكل‌گرفتة اوست. دل آدمي بايد مركز دريافت اطلاعات، تجزيه و تحليل، ارزيابي و قبول يا ردّ آنها باشد. اصطلاح «طبع قلب» در مواردي به كار برده مي‌شود كه شخص دچار دگماتيسم و تعصّب شده و هيچ فكر تازه‌اي را نپذيرد. نسبت دادن اين فعل به خدا، به دليل وابستگي همه فعل و انفعالات و نظام‌هاي مؤثر جهان به اراده اوست، وگرنه ابتداي آيه حكايت از حق‌گريزي و تمسخر كافران مي‌كند. محمد:17 وَالَّذِينَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدًى وَآتَاهُمْ تَقْوَاهُمْ و [اما] كساني كه هدايت‌پذير [=مشتاق شنيدن كلام خدا] باشند،31 بر هدايت آنها مي‌افزايد و [نتيجه و محصول] خويشتن ‌داريشان را به ايشان مي‌بخشد.32 ______________ 31- فعل «اهتداء»، در باب افتعال آمده كه دلالت بر آمادگي و پذيرش مي‌كند. مثل: اشتعال، انقلاب، اكتساب. در آيه قبل از فقدان آمادگي و اشتياق كساني براي قبول حق سخن مي‌گويد كه با وجود حضور در مجلس و استماع سخن رسول، مي‌پرسند چه گفت!؟ و در اين آيه از هدايت پذيري و عشق به فراگيري كساني ديگر. 32- تقوا همان نيروي تسلط بر نفس و كنترل غرايز و تمايلات نفس است. كساني كه هدايت‌پذير باشند، اين تمايل، به توفيق الهي، آنها را در كنترل هواي نفس موفق مي‌دارد [وَآتَاهُمْ تَقْوَاهُمْ]. همان‌طور كه دستاوردهاي منفي هر كسي به خودش برمي‌گردد، دستاوردهاي مثبت نيز شخص را رشد مي‌دهد. اين كه آدمي در گرو عمل خویش است و خدا از عمل بندگان هرگز نمي‌كاهد را در آيات مشابهي مي‌توان ديد. از جمله: حجرات 14 (49:14) - «...وَإِنْ تُطِيعُوا اللهَ وَرَسُولَهُ لا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئًا...»، هود 15 (11:15) - «مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْحَيَاهَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمَالَهُمْ فِيهَا وَهُمْ فِيهَا لا يُبْخَسُونَ». همچنين هود 109 (11:109) و 111 (11:111) ، احقاف 19 (46:19) ، آل‌عمران 25 (3:25) و بقره 272 (2:272) . محمد:18 فَهَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا السَّاعَةَ أَن تَأْتِيَهُم بَغْتَةً فَقَدْ جَاءَ أَشْرَاطُهَا فَأَنَّى لَهُمْ إِذَا جَاءَتْهُمْ ذِكْرَاهُمْ پس آيا [اهل ترديد و دو دلي] جز در انتظار قيامت، كه ناگهان بر آنان فرا رسد، هستند 33 [تا با ديدن آن ايمان بياورند؟ اگر در اين انتظارند بايد بدانند] هر آينه نشانه‌هاي آن 34 [همچون نمايان شدن دماغة كشتي در افق قبل از رسيدن به ساحل] براي ايشان آمده است، پس وقتي رستاخيز فرا رسد، پندگرفتن‌شان چه سودي به حالشان دارد؟ ______________ 33- « بَغْتَهً» دلالت بر ناگهاني بودن قيامت مي‌كند، اين كلمه كه 13 بار در قرآن تكرار شده، هفت مورد آن دربارة حدوث غيرمنتظرة قيامت و بقيه موارد دربارة عذاب دنيايي اقوام ستمگر است كه آن نيز ناگهاني است. 34- «أَشْرَاطُ» جمع شرط، علامت و نشانه چيزي است در فاصلة دور؛ همچون دماغه كشتي كه از افق دور ديده مي‌شود، يا ستون مقدم سپاه. شُرطه [پليس] نيز به نهادي گفته مي‌شود كه با علامت يا آژيرش شناخته مي‌شود. اعيان و اشراف شهر را، كه با خانه و زندگي مجلل و نشانه‌هاي ثروت از بقيه مردم متمايز مي‌شوند، اشراط شهر مي‌نامند. به سخن امام علي(ع) [در خطبه 190 نهج‌البلاغه]: دنيا شما را طبق سنتي هميشگي مي‌برد و شما و ساعت قيامت به هم پيوسته هستيد و اشراط آن بر شما آشكار و علامت‌هايش به شما نزديك شده است: «فَاللهَ اللهَ عِبَادَ اللهِ فَإِنَّ الدُّنْيَا مَاضِيَةٌ بِكُمْ عَلَى سَنَنٍ وَأَنْتُمْ وَالسَّاعَهُ فِي قَرَنٍ وَكَأَنَّهَا قَدْ جَاءَتْ بِأَشْرَاطِهَا وَأَزِفَتْ بِأَفْرَاطِهَا». فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ وَمَثْوَاكُمْ ﴿۱۹﴾پس بدان كه هيچ معبودى جز خدا نيست و براى گناه خويش آمرزش جوى و براى مردان و زنان با ايمان [طلب مغفرت كن] و خداست كه فرجام و مآل [هر يك از] شما را مى‏ داند (۱۹) تفسیر بازرگان اهتداء(( معنايى است مقابل ضلالتى كه طبع در قلب ايجاد مى كند. پس اهتداء عبارتست از تسليم شدن و پيروى كردن هر حقى كه فطرت سالم به سوى آن هدايت مى كند، و زيادى هدايت در جمله ((و هدايتشان را زياد كرد(( عبارت است از اينكه خداى سبحان درجه ايمان او را بالا ببرد. در سابق هم گفتيم كه ايمان و هدايت مراتب مختلفى دارد و مراد از ((تقوى (( معنايى است مقابل پيروى هواها، كه به صورت پرهيز از محارم الهى و اجتناب از ارتكاب گناهان جلوه مى كند. با اين بيان روشن شد كه زياد شدن هدايت مربوط به تكميل در ناحيه علم است ، و دادن تقوى مربوط به ناحيه عمل است . و نيز با مقابله مذكور روشن مى شود كه اثر طبع بر دلها نتيجه نداشتن كمال علم و پيروى هواى نفس ، و نتيجه فقدان عمل صالح و محروميت از آن است پس ((اشراط قيامت (( به معناى علامتهاى آنست . و چون سياق آيه سياق تهكم است ، بايد گفت كاءنه مردم در موقفى ايستاده اند كه يا از حق پيروى مى كنند و عاقبت به خير مى گردند، و يا منتظر قيامت هستند و به هيچ وظيفه اى عمل نمى كنند تا اين كه مشرف بر آن مى شوند آنگاه يقين به وقوعش پيدا نموده و متذكر مى شوند و ايمان آورده پيرو حق مى گردند. اما امروز گوششان بدهكار پيروى حق نيست و با هيچ محبت و موعظه و يا عبرتى خاضع نمى شوند. اما تذكرى كه بعد از وقوع قيامت برايشان دست مى دهد، هيچ سودى به حالشان ندارد، . بعضى از مفسرين گفته اند: منظور از اينكه فرموده علامتهاى قيامت آمده ظهور رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله وسلّم ) است كه آخرين انبياء است جمله ((اذا جاءتهم (( جمله اى است معترضه كه بين مبتداء و خبر فاصله شده . و معناى جمله اين است كه : چگونه مى توانند متذكر شوند بعد از آمدن قيامت ؟ يعنى چگونه از تذكر خود در آن روز انتفاع مى برند، روزى كه عمل سودى ندارد و فقط روز جزاء است . مقصود از اشراط ((علامات (( قيامت و اينكه فرمود: علامتهاى قيامت آمده است فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَ استَغْفِرْ لِذَنبِك وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَتِ ... علت استغفار پیامبر برای دنب خود و مومنین و مومنات چه بوده است؟ بعضى از مفسرين گفته اند: اين آيه نتيجه اى است كه از همه آيات قبلى گرفته مى شود، يعنى از سعادت مؤمنين و شقاوت كفار ممكن هم هست آيه شريفه تفريع بر دو آيه قبل باشد، يعنى آيه ((و منهم من يستمع اليك ... و اتاهم تقواهم (( كه مى فرمايد خداى تعالى مهر مى زند بر دلهاى مشركين و به حال خود رهايشان مى كند تا هر گناهى خواستند بكنند، و نسبت به كسانى كه به راه توحيد و ايمان به او هدايت يافته اند، عكس اين عمل را رفتار مى كند، پس گويا گفته شده : حال كه جريان بدين قرار است ، پس توبه علمى كه به وحدانيت اله دارى تمسك بجوى و از گناهت و گناه زنان و مردان مؤمن امتت طلب مغفرت كن ، تا از آنهايى نباشى كه خدا بر دلهايشان مهر زده و آنها را به سبب اين كه رهايشان كرده از نعمت تقوى محرومشان ساخته . مؤيد اين وجه ذيل آيه است كه مى فرمايد: ((و الله يعلم متقلبكم و مثويكم ((. پس معناى جمله ((فاعلم انه لا اله الا اللّه (( به طورى كه سياق هم تاءييدش مى كند، اين است كه : تو به علمى كه نسبت به ((لا اله الا اللّه (( دارى تمسك بجوى و آن را رها نكن و براى گناهت طلب مغفرت كن . تفسیر المیزان
آی پی: 151.238.85.78		پیغام شخصی پست الکترونیک گزارش توهین و سوء استفاده
پروفايل كاربر نمايش تمام ارسالهاي كاربر نمایش قدردانی ها ویرایش مخفي كردن ارسالهاي كاربر اضافه کردن به عنوان دوست

© 2026 Design by Mahdi